Sinds 1 januari 2024 is Doxing strafbaar. Wat betekent dat?

Sinds 1 januari 2024 is het verschaffen, verspreiden of anderszins ter beschikking stellen van persoonsgegevens met het oogmerk om iemand te intimideren strafbaar.

Persoonlijke informatie vinden is makkelijk

Dankzij de opkomst van het internet is het tegenwoordig voor de gemiddelde persoon zeer gemakkelijk geworden om persoonlijke informatie te vinden. Men hoeft geen meesterhacker of technisch geschoolde specialist te zijn om persoonlijke informatie te vinden, basiskennis waar de meeste mensen die wel eens een computer gebruiken reeds over beschikken kan al voldoende zijn. Moderne informatie en communicatietechnologie stelt ons in staat om in behoorlijk detail allerhande informatie te weten te komen over andere personen en hun levenssfeer. Dergelijke gedragingen zijn inbreuken op iemands persoonlijke levenssfeer, hetgeen doxing een privacy-rechtelijk onderwerp maakt.

De wetgever heeft ervoor gekozen om doxing voortaan strafbaar te stellen. In dit artikel wordt uitgelegd wat deze nieuwe strafbaarstelling betekent.

Wat is ‘doxing’?

De term ‘doxing’, ook wel geschreven als ‘doxxing’ of ‘doxen’ is een Engelstalig neologisme ontstaan in discussies op het internet. Het woord verwijst naar een samentrekking van ‘dropping documents’ , oftewel in het Nederlands: ‘documenten neerzetten’. In de vroege meer anonieme dagen van het internet maakten rivaliserende hackers wel eens ruzie met elkaar. De boze hacker gebruikte zijn of haar technische vaardigheden om persoonlijke informatie over de andere hacker te achterhalen, zoals diens naam, woonadres, werkgever of gênante persoonlijke informatie. De opkomst van ICT sinds de 20e eeuw maakte het uiteraard veel gemakkelijker om dergelijke persoonlijke informatie te vinden en te verspreiden. De boze hacker publiceerde die informatie vervolgens online om de andere hacker te ‘ontmaskeren’ en de bescherming van diens anonimiteit weg te nemen.

De ernst van de gevolgen van die ‘ontmaskering’ kon verschillen, al naar gelang de aard en gevoeligheid van de persoonlijke informatie die de boze hacker kon achterhalen. Alsmede de mate van verspreiding van die persoonlijke informatie. In sommige gevallen gebeurde er verder niet zoveel, behalve dat het slachtoffer van de doxing door deze handeling werd aangetast in zijn of haar persoonlijke levenssfeer. Negatieve gevolgen voor de rechten en vrijheden van het slachtoffer kunnen echter ook zeer ernstig zijn. Slachtoffers kunnen te maken krijgen met sociale vernedering, stalking en zelfs met doodsbedreigingen. Ook de naasten van het slachtoffer, zoals diens familieleden of collega’s kunnen als gevolg van de doxing een doelwit worden. De negatieve gevolgen van een dergelijke inbreuk op de persoonlijke levenssfeer blijven dus niet altijd beperkt tot één persoon.

Waarom zou iemand een ander tot slachtoffer van doxing maken? De motieven van ‘doxers’ om het slachtoffer te beschadigen verschillen per geval. Soms gaat het om een puur persoonlijk motief, bijvoorbeeld in het geval van de rivaliserende hackers die ruzie krijgen op een internetforum. In andere gevallen gaat het de ’doxer’ niet zozeer om het slachtoffer als individu, maar wil de doxer bijvoorbeeld de werkgever of de organisatie waar het slachtoffer deel van uitmaakt publiekelijk aan de schandpaal nagelen of intimideren voor ideologische doeleinden.

De Ashley Madison hack

Een beroemd voorbeeld is de ‘Ashley Madison’- hack uit 2015. Ashley Madison is een Canadees bedrijf en een aanbieder van online dienstverlening, zij biedt een online datingplatform aan. Echter, wat Ashley Madisons datingapp onderscheidde van andere datingplatforms was dat zij zich richtte op getrouwde mensen of mensen met een vaste relatie die vreemd wilden gaan. Op haar website prijkte de slogan “Life is short. Have an affair” (lett. “Het leven is kort. Heb een affaire”)

In die zaak werden de persoonsgegevens van de gebruikers door een groep hackers ontvreemd van Ashley Madison. Het betrof de volgende reguliere categorieën van persoonsgegevens: e-mailadressen, namen en thuisadressen. Het betrof gevoelige persoonsgegevens van financiële aard, waaronder creditcardgegevens. Ook betrof het een bijzondere categorie van persoonsgegevens, namelijk persoonsgegevens met betrekking tot seksueel gedrag of seksuele gerichtheid, waarvan de verwerking in beginsel verboden is ingevolge de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).

De hackers zelf bezwoeren dat zij gerechtvaardigd een maatschappelijke misstand aan de kaak stelden, waarbij voor sommigen ook hun persoonlijke religieuze opvatting dat vreemdgaan ‘zondig’ is speelde.

Vanuit het perspectief van de AVG en de eerbiediging van het recht op de persoonlijke levenssfeer in horizontale rechtsverhoudingen is het publiceren van persoonsgegevens zeer waarschijnlijk onrechtmatig geweest. Het ter beschikking stellen van persoonsgegevens is namelijk een vorm van het verwerken van persoonsgegevens in de zin van de AVG waarvoor men ofwel een grondslag dient te hebben, dan wel in het geval van bijzondere categorieën van persoonsgegevens een uitzondering op het verbod én een grondslag dient te hebben.

Het moge duidelijk zijn dat “ik ben boos op de betrokkene en wil hem of haar intimideren” niet snel zal worden geaccepteerd door een rechter als grondslag voor een rechtmatige verwerking van persoonsgegevens in de zin van de AVG, noch als een rechtvaardigingsgrond voor een inbreuk op de persoonlijke levenssfeer.

Waarom is doxing nu strafbaar?

Het strafrecht wordt wel het ultimum remedium genoemd. In de heersende rechtsopvatting zou strafrecht alleen als ‘uiterste redmiddel’ te dienen worden ingezet. Op zich bestaat er ook civiel- en bestuursrechtelijke wet- en regelgeving op het gebied van privacyrecht. Waarom koos de wetgever er dan toch voor om doxing strafbaar te stellen?

De publieke toegankelijkheid van het internet en de bereikbaarheid van anderen door middel van sociale media bieden kwaadwillenden de mogelijkheid om persoonsgegevens te gebruiken
om mensen vrees aan te jagen, ernstige overlast aan te doen of ernstig te hinderen in hun dagelijks leven. Of om derden op te roepen dat te doen.

De wetgever heeft nu gezegd dat dergelijk onwenselijke gedragingen een dusdanige inbreuk op iemands persoonlijke levenssfeer kunnen maken dat deze naar de huidige in de maatschappij levende opvattingen ook in strafrechtelijke zin als strafwaardig kunnen worden beschouwd.

Wat is nu strafbaar?

De wet kent onderscheid tussen minder ernstige ‘overtredingen’ en meer ernstige ‘misdrijven’. Doxing is gecategoriseerd als misdrijf. Een ‘doxer’ kan nu gestraft worden met een gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of geldboete van de vierde categorie, op dit moment maximaal € 22.500.

Het nieuwe wetsartikel luidt als volgt:

“Artikel 285d Wetboek van Strafrecht

    1. Degene die zich persoonsgegevens van een ander of een derde verschaft, deze gegevens verspreidt of anderszins ter beschikking stelt met het oogmerk om die ander vrees aan te jagen dan wel aan te laten jagen, ernstige overlast aan te doen dan wel aan te laten doen of hem in de uitoefening van zijn ambt of beroep ernstig te hinderen dan wel ernstig te laten hinderen, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of geldboete van de vierde categorie.

    2. Indien het feit, omschreven in het eerste lid, wordt gepleegd tegen een persoon in diens hoedanigheid van Minister, Staatssecretaris, commissaris van de Koning, gedeputeerde, burgemeester, wethouder, lid van een algemeen vertegenwoordigend orgaan, rechterlijk ambtenaar, advocaat, journalist of publicist in het kader van nieuwsgaring, ambtenaar van politie of buitengewoon opsporingsambtenaar wordt de op het feit gestelde gevangenisstraf met een derde verhoogd.”

In het wetsartikel wordt apart nadruk gelegd op het oogmerk om “de uitoefening van zijn ambt of beroep ernstig te hinderen” en tegen een zogeheten “persoon in hoedanigheid”. De aanleiding hiervoor zijn recente bedreigingen gericht aan hulpverleners, politieagenten en advocaten geweest. De maximale gevangenisstraf kan met een derde verhoogd worden, als de doxing gericht is tegen personen met een specifiek beroep van maatschappelijk belang. Zoals politici, rechters, journalisten of hulpverleners. 

Conclusie

Sinds 1 januari 2024 is doxing in Nederland strafbaar. Doxing is het verspreiden of anderszins ter beschikking stellen identificerende persoonsgegevens van een ander met het oogmerk om die ander vrees aan te jagen. Een ‘doxer’ kan nu gestraft worden met een gevangenisstraf van ten hoogste twee jaren of geldboete van de vierde categorie, op dit moment maximaal € 22.500. De maximale gevangenisstraf kan met een derde verhoogd worden, als de doxing gericht is tegen personen met een specifiek beroep van maatschappelijk belang. Zoals politici, rechters, journalisten of hulpverleners.  

Meer weten? Hebt u vragen over IT of privacyrecht?

Neem contact op met onze advocaten voor juridisch advies.

Advies

Wilt u gebruikmaken van onze parate kennis en ons met enige regelmaat bellen? Neem een abonnement op de Virtuele Juridische Afdeling. Mail ons direct even dan ontvangt u vrijblijvend de voorwaarden.

Meer weten? Bel of mail gerust:

T. +31(0)70-3819281
E. info@wisemen.nl

Voor de laatste ontwikkelingen schrijft u zich nu in voor de

WiseMen Nieuwsflits!