Nieuwe regels voor het delen van digitaal bewijsmateriaal

Tegenwoordig blijkt dat er meer bewijs van strafbare handelingen digitaal bestaat, dan in de vorm van bijvoorbeeld vingerafdrukken of camerabeelden. Denk hierbij aan

• e-mailberichten,
• chatberichten,
• inloggegevens of
• cloudbestanden.

Vanaf 18 augustus 2026 zijn er nieuwe regels voor het delen van digitaal bewijsmateriaal met justitiële autoriteiten in andere EU-landen. Deze regels moeten het makkelijker maken om digitaal bewijs voor strafzaken binnen de Europese Unie (EU) op te vragen en over te dragen. Zo kunnen opsporingsdiensten effectiever werken is de gedachten. Daarbij tevens afspraken over privacy en veiligheid in het oog te houden. Deze nieuwe regels worden ook wel het e-Evidence pakket genoemd.

Het e-Evidence-pakket

Het e-Evidence-pakket bestaat uit

1. Verordening (EU) 2023/1543; en
2. Richtlijn (EU) 2023/1544.

Europees Productiebevel (EPOC)

De kern van de verordening is het Europees Productiebevel (EPOC). Dat is een gerechtelijk bevel waarmee een officier van justitie of rechter in bijvoorbeeld Nederland rechtstreeks digitale gegevens kan opvragen bij een provider in een ander EU-land, zonder tussenkomst van autoriteiten terplekke.

Aanbieders van digitale diensten

De e-Evidence richtlijn verplicht aanbieders van digitale diensten een juridische vertegenwoordiger of aangewezen vestiging in de EU te hebben, zodat duidelijk is aan wie zo’n bevel gericht moet worden en om altijd een helder aanspreekpunt te hebben.

Rechtstreeks opvragen bij dienstaanbieders

Samen maken die bevelen het mogelijk dat rechterlijke autoriteiten in een EU-lidstaat rechtstreeks elektronisch bewijsmateriaal opvragen bij dienstaanbieders die actief zijn in de EU, ongeacht waar de gegevens zijn opgeslagen.

Hierbij kan er gebruikt worden gemaakt van twee nieuwe juridische instrumenten:

• Europese verstrekkingsbevelen:
  • een dienstaanbieder wordt verplicht om specifieke elektronische gegevens te verstrekken; (CEV)
    
    
• Europese bewaringsbevelen:
  • een dienstaanbieder wordt verplicht om specifieke gegevens te bewaren in afwachting van een daaropvolgend verzoek om verstrekking. (CEB)

e-Evidence-portaal

Om deze gegevens veilig en gestandaardiseerd te kunnen uitwisselen, ontwikkelt de EU een digitaal systeem: het e-Evidence-portaal. Iedere lidstaat krijgt een nationaal aansluitpunt dat via het portaal communiceert met andere lidstaten.

In Nederland

In Nederland zijn daarbij 3 partijen betrokken:

1. het Openbaar Ministerie (OM) of een vergelijkbare justitiële autoriteit in een andere EU lidstaat,
2. de Autoriteit Consument en Markt (ACM), en
3. de Europese Commissie (voor het verrichten van de registratie van de dienstverlener).

De nieuwe regels hebben betrekking op data die is opgeslagen bij:

1. Elektronische communicatiediensten, zoals bijvoorbeeld telefonie of internettoegang.
2. Diensten rond internetdomeinen en IP-adressen, zoals het registreren van domeinnamen, toewijzen van IP-adressen en privacydiensten voor domeineigenaren.
3. Andere online diensten, zoals platforms waar gebruikers met elkaar kunnen communiceren. Bijvoorbeeld sociale media, hosting platforms, marktplaatsen, online handelsplaatsen (zoals voor het zoeken en reserveren van hotels of appartementen), online gamingdiensten. Of diensten waarbij gebruikers gegevens kunnen opslaan of laten verwerken (zoals cloudopslag), zolang die opslag een belangrijk onderdeel van de dienst is.

Registratieplicht bij Europese Court Database (CDB)

Aanbieders van dit soort diensten, dus elektronische communicatiediensten, online platforms, cloudopslag of diensten rond internetdomeinen moeten zich registreren in de Europese Court Database (CDB). Dit is verplicht volgens de Europese e-Evidence-regels. Dienstverleners moeten zich allemaal registreren in een Europese Court Database (CDB), zodat justitiële autoriteiten weten bij wie ze moeten zijn om een Europees verstrekkingsbevel (CEV) te verstrekken of een Europees bewaringsbevelen (CEB).

Registreren kan pas vanaf het moment dat de ACM bevoegd is om toezicht te houden op de registratieplicht. Dat is naar verwachting begin 2027 het geval.

Bedrijven moeten zich alleen registreren als ze:

• in Nederland zijn gevestigd en diensten aanbieden in één of meerdere EU-lidstaten of;
• diensten aanbieden in Nederland en buiten de EU zijn gevestigd.

Is een aanbieder in Nederland gevestigd en biedt ze alleen diensten aan in Nederland? Dan hoeft het bedrijf zich niet te registreren.

Stappenplan

Bent u aanbieder van dit soort diensten en rust op u de verplichting tot registratie bij de Europese Court Database (CDB), zodra dat mogelijk is? Dan rusten op uw organisatie nog meer verplichtingen, waar u nu alvast op kunt voorsorteren. Hier een kort stappenplan:

1. Uw organisatie dient een juridisch vertegenwoordiger in de EU in te regelen om orders in ontvangst te kunnen nemen. Dienstaanbieders die buiten de EU zijn gevestigd, maar binnen de EU diensten aanbieden, moeten een wettelijke vertegenwoordiger in een lidstaat benoemen.
   
   
2. De aangewezen vestiging of wettelijke vertegenwoordiger moet worden geregistreerd bij de Europese Court Database (CDB), zodra dat mogelijk is.
   
   
3. Er wordt dus een digitaal systeem ontwikkeld: het e-Evidence-portaal. Hierop dient uw organisatie zich aan te sluiten. Voor dienstverleners komt er een webinterface én een API, zodat zowel handmatige verwerking als geautomatiseerde koppelingen mogelijk zijn. De technische gegevens zijn waarschijnlijk in het eerste kwartaal van 2027 gereed.
   
   
4. Uw organisatie, de processen en systemen moet erop zijn ingericht dat u binnen de termijnen de gevraagde informatie kunt verstrekken. De standaardtermijn voor Europese verstrekkingsbevelen (CEV) bedraagt tien dagen. Deze termijn kan echter worden ingekort tot 8 uur! Te weten in noodsituaties waarin sprake is van een onmiddellijk gevaar voor het leven, de lichamelijke integriteit of kritieke infrastructuur. Daarnaast moet uw organisatie zich blijven houden aan de privacy regels bij het delen van data.

Het is dus verstandig om uw processen hierop alvast in te richten, om straks te kunnen voldoen aan de nieuwe eisen.

De ACM krijgt in dit alles een toezichthoudende rol. Zo houdt de ACM in de gaten of de bedrijven die onder deze regelgeving vallen zich (tijdig) als dienstaanbieder inschrijven in de Court Database (CDB) van de Europese Commissie. Doet een bedrijf dat niet kan de ACM het bestuursrecht toepassen om te handhaven. Dit geldt ook voor het bijhouden van de juistheid van de verstrekte gegevens na inschrijving.

Ook zal de ACM toezicht houden of bedrijven hun organisatie zo inrichten om in staat te zijn binnen de gestelde termijnen aan de gevraagde bevelen te kunnen voldoen.

Advies

Wilt u gebruikmaken van onze parate kennis en ons met enige regelmaat bellen? Neem een abonnement op de Virtuele Juridische Afdeling. Mail me direct even dan ontvangt u vrijblijvend de voorwaarden.

Meer weten? Bel of mail gerust:

T. +31(0)70-3819281
E. info@wisemen.nl

Voor de laatste ontwikkelingen schrijft u zich nu in voor de

WiseMen Nieuwsflits!