De Nieuwe Platformaansprakelijkheid (DSA)

VAN DE E-COMMERCE RICHTLIJN NAAR DE DIGITALE DIENSTEN VERORDENING (“DSA”)

Inleiding

Vanaf 17 februari 2024 is de gehele digitale diensten verordening van toepassing. De verplichtingen uit deze Digital Services Act, in het Nederlands: de digitale diensten verordening, zijn reeds in de loop van 2023 trapsgewijs van toepassing op een deel van de grootste aanbieders van online tussenhandelsdiensten, de grote techbedrijven.

De nieuwe verordening behandelt veel nieuwe en oude onderwerpen in het IT-recht, maar laat bestaande richtlijnen en verordeningen grotendeels ongewijzigd in stand. Ook de e-commerce richtlijn uit 2000 blijft bestaan. Een uitzondering is het regime van aansprakelijkheidsvrijstellingen uit de e-commerce richtlijn. De DSA schrapt deze bepalingen uit de e-commerce richtlijn en regelt voortaan dit onderwerp.

“Artikel 89 DSA - Wijzigingen van Richtlijn 2000/31/EG (“e-commerce richtlijn”)

De artikelen 12 tot en met 15 van Richtlijn 2000/31/EG worden geschrapt.
Verwijzingen naar de artikelen 12 tot en met 15 van Richtlijn 2000/31/EG gelden als verwijzingen naar respectievelijk de artikelen 4, 5, 6 en 8 van deze verordening.”

Voorheen waren deze wettelijke vrijwaringen uit de richtlijn elektronische handel (2000/31/EG) in Nederland in het nationale recht geïmplementeerd in artikel 6:196a t/m 6:196c van het Burgerlijk Wetboek “BW”.

Ten opzichte de oude versie van deze aansprakelijkheidsvrijstellingen in de e-commerce richtlijn en het nieuwe hoofdstuk vinden een aantal wijzigingen plaats, ook komt er een aanvulling in de vorm van nieuwe wetsartikelen. In onderstaand artikel is een overzicht van de wijzigingen opgenomen en worden de belangrijkste verschillen uiteen gezet.

Gevolgen van de toepasselijkheid van de digital services act (“DSA”) vanaf 17 februari 2024

Voortaan zijn de voorwaardelijke wettelijke aansprakelijkheidsvrijstellingen omtrent de aanbieders van tussenhandeldiensten, ook wel bekend als “platformaansprakelijkheid” of “notice and takedown”) in de Europese context in de Verordening Digitale Diensten/Digital Services Act (“DSA”)(EU) 2022/2065) opgenomen.

Waarom zijn deze belangrijke wetsartikelen verplaatst naar de nieuwe verordening?

Wie de nieuwe artikelen bekijkt komt al snel tot de conclusie dat de tekstuele verschillen ten opzichte van het oude wettelijke regime vrij minimaal zijn. Kennelijk werkten deze aansprakelijkheidsvrijstellingen die reeds lang geïmplementeerd zijn in de nationale wetgeving van EU lidstaten zoals bedoeld.

Waarom moesten deze belangrijke wetsartikelen worden verplaatst naar de nieuwe verordening? De Europese wetgever besteedt aandacht aan de platformaansprakelijkheid in overweging 16 t/m overweging 38 van de digitale diensten verordening. Hier vinden wij ook het antwoord in de volgende overweging:

“16) De rechtszekerheid die wordt geboden door het horizontale kader van voorwaardelijke aansprakelijkheidsvrijstellingen voor aanbieders van tussenhandeldiensten, zoals vastgesteld in Richtlijn 2000/31/EG, heeft het ontstaan en de opschaling van veel nieuwe diensten op de interne markt mogelijk gemaakt. Dat kader moet derhalve worden behouden. Gezien de verschillen bij de omzetting en toepassing van de desbetreffende regels op nationaal niveau en om redenen van duidelijkheid en samenhang moet dat kader echter in deze verordening worden opgenomen. Ook moeten bepaalde elementen van dat kader worden verduidelijkt, waarbij rekening wordt gehouden met de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie.”

Kortom, volgens de Europese wetgever zijn aanbieders van online tussenhandelsdiensten gebaat bij meer rechtszekerheid, mede aangezien er steeds meer vormen van online dienstverlening bij komen binnen de interne markt. Ook dient het bestaande kader mede om redenen van duidelijkheid en samenhang voortaan in een verordening te worden opgenomen en kan deze gelegenheid worden benut om rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie gebaseerd op deze aansprakelijkheidsvrijstellingen te codificeren.

Wijzigingstabel overzicht vergelijking wettelijke vrijwaringen voor online tussenhandelsdiensten ("platforms") tussen e- commerce richtlijn en DSA

Afdeling 4: Aansprakelijkheid van dienstverleners die als tussenpersoon optreden (EU Richtlijn elektronische handel)	HOOFDSTUK II AANSPRAKELIJKHEID VAN AANBIEDERS VAN TUSSENHANDELDIENSTEN (EU Digitale Diensten Verordening)
Artikel 12 "Mere conduit" (doorgeefluik) 1. De lidstaten zorgen ervoor dat, wanneer een dienst van de informatiemaatschappij bestaat in het doorgeven in een communicatienetwerk van door een afnemer van de dienst verstrekte informatie, of in het verschaffen van toegang tot een communicatienetwerk, de dienstverlener niet aansprakelijk is voor de doorgegeven informatie, op voorwaarde dat: a) het initiatief tot de doorgifte niet bij de dienstverlener ligt; b) de ontvanger van de doorgegeven informatie niet door de dienstverlener wordt geselecteerd, en c) de doorgegeven informatie niet door de dienstverlener wordt geselecteerd of gewijzigd. 2. Het doorgeven van informatie en het verschaffen van toegang in de zin van lid 1 omvatten de automatische, tussentijdse en tijdelijke opslag van de doorgegeven informatie, voorzover deze opslag uitsluitend dient om de doorgifte in het communicatienetwerk te bewerkstelligen en niet langer duurt dan redelijkerwijs voor het doorgeven nodig is. 3. Dit artikel doet geen afbreuk aan de mogelijkheid voor een rechtbank of een administratieve autoriteit om in overeenstemming met het rechtsstelsel van de lidstaat te eisen dat de dienstverlener een inbreuk beëindigt of voorkomt.	Artikel 4 “Mere conduit” 1. Wanneer een dienst van de informatiemaatschappij bestaat in de doorgifte in een communicatienetwerk van door een afnemer van de dienst verstrekte informatie, of in het verschaffen van toegang tot een communicatienetwerk, is de dienstaanbieder niet aansprakelijk voor de doorgegeven of geraadpleegde informatie, op voorwaarde dat de dienstaanbieder: a) de doorgifte niet initieert; b) de ontvanger van de doorgifte niet selecteert; en c) de in de doorgifte vervatte informatie niet selecteert of wijzigt. 2. De in lid 1 bedoelde doorgifte en toegangverschaffing omvatten de automatische, tussentijdse en tijdelijke opslag van de doorgegeven informatie, voor zover deze uitsluitend dient om de doorgifte in het communicatienetwerk te bewerkstelligen en op voorwaarde dat de informatie niet langer wordt bewaard dan redelijkerwijs noodzakelijk is voor de doorgifte. 3. Dit artikel doet geen afbreuk aan de mogelijkheid voor een gerechtelijke of administratieve autoriteit om in overeenstemming met het rechtsstelsel van een lidstaat te eisen dat de dienstaanbieder een inbreuk beëindigt of voorkomt.
Artikel 13 "Caching" (wijze van opslag) 1. De lidstaten zorgen ervoor dat, wanneer een dienst van de informatiemaatschappij bestaat in het doorgeven in een communicatienetwerk van door een afnemer van de dienst verstrekte informatie, de dienstverlener niet aansprakelijk is voor de automatische, tussentijdse en tijdelijke opslag van die informatie, wanneer deze opslag enkel geschiedt om latere doorgifte van die informatie aan andere afnemers van de dienst en op hun verzoek doeltreffender te maken, op voorwaarde dat: a) de dienstverlener de informatie niet wijzigt; b) de dienstverlener de toegangsvoorwaarden voor de informatie in acht neemt; c) de dienstverlener de alom erkende en in de bedrijfstak gangbare regels betreffende de bijwerking van de informatie naleeft; d) de dienstverlener niets wijzigt aan het alom erkende en in de bedrijfstak gangbare rechtmatige gebruik van technologie voor het verkrijgen van gegevens over het gebruik van de informatie, en e) de dienstverlener prompt handelt om de door hem opgeslagen informatie te verwijderen of de toegang ertoe onmogelijk te maken, zodra hij er daadwerkelijk kennis van heeft dat de informatie verwijderd werd van de plaats waar zij zich oorspronkelijk in het net bevond, of dat de toegang ertoe onmogelijk werd gemaakt, of zodra een rechtbank of een administratieve autoriteit heeft bevolen de informatie te verwijderen of de toegang daartoe onmogelijk te maken. 2. Dit artikel doet geen afbreuk aan de mogelijkheid voor een rechtbank of een administratieve autoriteit om in overeenstemming met het rechtsstelsel van de lidstaat te eisen dat de dienstverlener een inbreuk beëindigt of voorkomt.	Artikel 5 “Caching” 1. Wanneer een dienst van de informatiemaatschappij bestaat in de doorgifte in een communicatienetwerk van door een afnemer van de dienst verstrekte informatie, is de dienstaanbieder niet aansprakelijk voor de automatische, tussentijdse en tijdelijke opslag van die informatie wanneer deze opslag enkel geschiedt om latere doorgifte van die informatie aan andere afnemers van de dienst op hun verzoek doeltreffender of veiliger te maken, op voorwaarde dat de dienstaanbieder: a) de informatie niet wijzigt; b) de voorwaarden voor toegang tot de informatie in acht neemt; c) de alom erkende en in de sector gangbare regels betreffende de bijwerking van de informatie naleeft; d) niets wijzigt aan het alom erkende en in de sector gangbare rechtmatige gebruik van technologie voor het verkrijgen van gegevens over het gebruik van de informatie, en e) prompt handelt om de door hem opgeslagen informatie te verwijderen of de toegang ertoe onmogelijk te maken, zodra hij er daadwerkelijk kennis van heeft dat de informatie verwijderd werd van de plaats waar zij zich oorspronkelijk in het netwerk bevond of de toegang ertoe onmogelijk werd gemaakt, of zodra een gerechtelijke of administratieve autoriteit heeft gelast de informatie te verwijderen of de toegang daartoe onmogelijk te maken. 2. Dit artikel doet geen afbreuk aan de mogelijkheid voor een gerechtelijke of administratieve autoriteit om in overeenstemming met het rechtsstelsel van een lidstaat te eisen dat de dienstaanbieder een inbreuk beëindigt of voorkomt.
Artikel 14 "Hosting" ("host"-diensten) 1. De lidstaten zorgen ervoor dat, wanneer een dienst van de informatiemaatschappij bestaat in de opslag van de door een afnemer van de dienst verstrekte informatie, de dienstverlener niet aansprakelijk is voor de op verzoek van de afnemer van de dienst opgeslagen informatie, op voorwaarde dat: a) de dienstverlener niet daadwerkelijk kennis heeft van de onwettige activiteit of informatie en, wanneer het een schadevergoedingsvordering betreft, geen kennis heeft van feiten of omstandigheden waaruit het onwettige karakter van de activiteiten of informatie duidelijk blijkt, of b) de dienstverlener, zodra hij van het bovenbedoelde daadwerkelijk kennis heeft of besef krijgt, prompt handelt om de informatie te verwijderen of de toegang daartoe onmogelijk te maken. 2. Lid 1 is niet van toepassing wanneer de afnemer van de dienst op gezag of onder toezicht van de dienstverlener handelt. 3. Dit artikel doet geen afbreuk aan de mogelijkheid voor een rechtbank of een administratieve autoriteit om in overeenstemming met het rechtsstelsel van de lidstaat te eisen dat de dienstverlener een inbreuk beëindigt of voorkomt. Het doet evenmin afbreuk aan de mogelijkheid voor lidstaten om procedures vast te stellen om informatie te verwijderen of de toegang daartoe onmogelijk te maken.	Artikel 6 “Hosting” (“host”-diensten) 1.Wanneer een dienst van de informatiemaatschappij bestaat in de opslag van de door een afnemer van de dienst verstrekte informatie, is de dienstaanbieder niet aansprakelijk voor de op verzoek van de afnemer van de dienst opgeslagen informatie, op voorwaarde dat de dienstaanbieder: a) niet daadwerkelijk kennis heeft van de illegale activiteit of illegale inhoud en, wanneer het een vordering tot schadevergoeding betreft, geen kennis heeft van feiten of omstandigheden waaruit de illegale activiteit of de illegale inhoud duidelijk blijkt; of b) zodra hij dergelijke kennis of dergelijk besef krijgt, prompt handelt om de illegale inhoud te verwijderen of de toegang daartoe onmogelijk te maken. 2. Lid 1 is niet van toepassing wanneer de afnemer van de dienst op gezag of onder toezicht van de dienstaanbieder handelt. 3. Lid 1 is niet van toepassing op de consumentenbeschermingsrechtelijke aansprakelijkheid van onlineplatforms die consumenten de mogelijkheid bieden overeenkomsten op afstand met handelaren te sluiten, wanneer een dergelijk onlineplatform de specifieke informatie toont of anderszins de betrokken specifieke transactie mogelijk maakt op een wijze die een gemiddelde consument zou doen geloven dat de informatie of het (de) in de transactie aan de orde zijnd(e) product of dienst wordt verstrekt door het onlineplatform zelf dan wel door een afnemer van de dienst die op gezag of onder toezicht van de dienstaanbieder handelt. 4. Dit artikel doet geen afbreuk aan de mogelijkheid voor een gerechtelijke of administratieve autoriteit om in overeenstemming met het rechtsstelsel van een lidstaat te eisen dat de dienstaanbieder een inbreuk beëindigt of voorkomt.
	Artikel 7 Vrijwillige onderzoeken op eigen initiatief en naleving van de wetgeving Aanbieders van tussenhandeldiensten worden niet geacht te zijn uitgesloten van de in de artikelen 4, 5 en 6 bedoelde aansprakelijkheidsvrijstellingen louter omdat zij te goeder trouw en zorgvuldig vrijwillige onderzoeken op eigen initiatief uitvoeren naar of andere maatregelen nemen die zijn gericht op het opsporen, identificeren en verwijderen van, of het uitschakelen van de toegang tot illegale inhoud, of omdat zij de nodige maatregelen nemen voor de naleving van de vereisten van het Unierecht en het met het Unierecht in overeenstemming zijnde nationale recht, waaronder de in deze verordening uiteengezette vereisten.
Artikel 15 Geen algemene toezichtverplichting 1. Met betrekking tot de levering van de in de artikelen 12, 13 en 14 bedoelde diensten leggen de lidstaten de dienstverleners geen algemene verplichting op om toe te zien op de informatie die zij doorgeven of opslaan, noch om actief te zoeken naar feiten of omstandigheden die op onwettige activiteiten duiden. 2. De lidstaten kunnen voorschrijven dat dienstverleners de bevoegde autoriteiten onverwijld in kennis dienen te stellen van vermeende onwettige activiteiten of informatie door afnemers van hun dienst, alsook dat zij de bevoegde autoriteiten op hun verzoek informatie dienen te verstrekken waarmee de afnemers van hun dienst met wie zij opslagovereenkomsten hebben gesloten, kunnen worden geïdentificeerd.	Artikel 8 Geen algemene verplichting tot monitoring of actief feitenonderzoek Aan aanbieders van tussenhandeldiensten wordt geen algemene verplichting opgelegd tot monitoring van de door hen doorgegeven of opgeslagen informatie noch tot actief onderzoek naar de feiten of omstandigheden die duiden op illegale activiteiten.
	Artikel 9 Bevel om op te treden tegen illegale inhoud 1. Bij ontvangst van een door de bevoegde nationale gerechtelijke of administratieve autoriteiten uit hoofde van het toepasselijke Unierecht of met in het Unierecht in overeenstemming zijnde nationaal recht uitgegeven bevel om tegen een of meer specifieke illegale inhoudselementen op te treden, stellen aanbieders van tussenhandeldiensten de beveluitvaardigende autoriteit of een andere in het bevel genoemde autoriteit onverwijld in kennis van het gevolg dat aan het bevel is gegeven, met vermelding of, en zo ja wanneer aan het bevel gevolg is gegeven. 2. De lidstaten zorgen ervoor dat een in lid 1 genoemd bevel dat wordt overgemaakt aan de aanbieder ten minste aan de volgende voorwaarden voldoet: a) dat bevel bevat de volgende elementen: i) een verwijzing naar de Unie- of nationaalrechtelijke rechtsgrond voor het bevel; ii) een motivering waarin wordt uitgelegd waarom de informatie illegale inhoud vormt, onder verwijzing naar een of meerdere specifieke bepalingen van het Unierecht of het met het Unierecht in overeenstemming zijnde nationaal recht; iii) informatie ter identificatie van de uitvaardigende autoriteit; iv) duidelijke informatie waarmee de aanbieder van tussenhandeldiensten de betrokken illegale inhoud kan identificeren en lokaliseren, zoals een of meerdere exacte URL’s en indien nodig bijkomende informatie; v) informatie over de verhaalmechanismen die ter beschikking staan van de aanbieder van tussenhandeldiensten en de afnemer van de dienst die de inhoud verstrekten; vi) in voorkomend geval vermelding van de autoriteit waaraan de informatie over het aan de bevelen gegeven gevolg moet worden verschaft; b) het territoriale toepassingsgebied van dat bevel, op basis van de toepasselijke regels van het Unierecht en het nationale recht, met inbegrip van het Handvest, en, waar relevant, de algemene beginselen van internationaal recht, is beperkt tot wat strikt noodzakelijk is om de doelstelling ervan te verwezenlijken; c) dat bevel wordt uitgevaardigd in een van de door de aanbieder van de tussenhandeldiensten krachtens artikel 11, lid 3, aangegeven talen of in een andere, tussen de beveluitvaardigende autoriteit en die dienstaanbieder overeengekomen taal van de lidstaten, en wordt verstuurd naar het door die dienstaanbieder overeenkomstig artikel 11 aangewezen elektronische contactpunt; indien het bevel niet gesteld is in de door verlener van de tussenhandeldienst opgegeven taal noch in een andere onderling overeengekomen taal, kan het worden gesteld in de taal van de beveluitvaardigende autoriteit, op voorwaarde dat het bevel vergezeld gaat van een vertaling naar een dergelijke opgegeven of onderling overeengekomen taal van ten minste de onder a) en b) van dit lid genoemde elementen. 3. De beveluitvaardigende autoriteit of in voorkomend geval de daarin vermelde autoriteit zendt het bevel samen met de van de aanbieder van tussenhandeldiensten ontvangen informatie over het aan dat bevel gegeven gevolg, door aan de digitaledienstencoördinator van de lidstaat van de uitvaardigende autoriteit. 4. Na ontvangst van het bevel van de gerechtelijke of administratieve autoriteit stuurt de digitaledienstencoördinator van de betrokken onverwijld een kopie van de in lid 1 van dit artikel vermelde bevelen naar alle andere digitaledienstencoör dinatoren via het overeenkomstig artikel 85 opgerichte systeem. 5. Uiterlijk op het tijdstip waarop gevolg is gegeven aan het bevel of in voorkomend geval op het door de uitvaardigende autoriteit in haar bevel bepaalde tijdstip stellen aanbieders van tussenhandeldiensten de afnemer van de betrokken dienst in kennis van het ontvangen bevel en het daaraan gegeven gevolg. Dergelijke aan de afnemer van de dienst verstrekte informatie vermeldt overeenkomstig lid 2 een motivering en de bestaande verhaalmogelijkheden. 6. De in dit artikel vastgestelde voorwaarden en vereisten doen geen afbreuk aan het nationale burgerlijk recht en strafprocesrecht.
	Artikel 10 Bevelen om informatie te verstrekken 1. Bij ontvangst van een door de bevoegde nationale gerechtelijke of administratieve autoriteiten op basis van het toepasselijke Unierecht of in overeenstemming met het Unierecht zijnde nationale recht uitgegeven bevel om specifieke informatie te verstrekken over een of meerdere specifieke afnemers van de dienst, stellen aanbieders van tussenhandel diensten de beveluitvaardigende autoriteit of een andere in het bevel gepreciseerde autoriteit onverwijld in kennis van de ontvangst van het bevel en van het aan het bevel gegeven gevolg, en preciseren zij of, en zo ja wanneer, gevolg is gegeven aan het bevel. 2. De lidstaten zorgen ervoor dat een in lid 1 genoemde bevel dat wordt overgemaakt aan de aanbieder, ten minste aan de volgende voorwaarden voldoet: a) dat bevel bevat de volgende elementen: i) een verwijzing naar de Unie- of nationaalrechtelijke rechtsgrond voor het bevel; ii) informatie ter identificatie van de uitvaardigende autoriteit; iii) duidelijke informatie aan de hand waarvan de aanbieder van tussenhandeldiensten de specifieke afnemer of afnemers kan identificeren over wie informatie wordt gevraagd, zoals een of meerdere accountnamen of unieke identificatiecodes; iv) een motivering waarin de doelstelling wordt uitgelegd waarvoor de informatie is vereist en waarom het vereiste om de informatie te verstrekken noodzakelijk en evenredig is om naleving door de afnemers van de tussenhandel diensten van het toepasselijke Unierecht of het met het Unierecht in overeenstemming zijnde nationale recht vast te stellen, tenzij een dergelijke verklaring niet kan worden verstrekt om redenen die verband houden met de preventie, het onderzoek, de opsporing en de vervolging van strafbare feiten; v) informatie over verhaalmechanismen die ter beschikking staan van de aanbieder en de afnemer van de betrokken dienst; vi) in voorkomend geval informatie over de autoriteit die de informatie moet ontvangen over het aan de bevelen gegeven gevolg; b) dat bevel vereist alleen dat de dienstaanbieder informatie verstrekt die al is verzameld met als doel de dienst aan te bieden en waarover hij controle heeft; c) dat bevel wordt uitgevaardigd in een van de door de aanbieder van tussenhandeldiensten krachtens artikel 11, lid 3, aangegeven talen of in een andere, tussen door de beveluitvaardigende autoriteit en de dienstaanbieder overeengekomen taal van de lidstaten, en wordt verstuurd naar het door die dienstaanbieder aangewezen elektronische contactpunt, overeenkomstig artikel 11. Indien het bevel niet is opgesteld in de door de aanbieder van tussenhandel diensten opgegeven taal noch in een andere onderling overeengekomen taal, kan het worden opgesteld in de taal van de beveluitvaardigende autoriteit, op voorwaarde dat het bevel vergezeld gaat van een vertaling naar een dergelijke opgegeven taal of onderling overeengekomen taal van ten minste de onder a) en b) van dit lid genoemde elementen. 3. De beveluitvaardigende autoriteit of in voorkomend geval de daarin vermelde autoriteit zendt het bevel samen met de van de aanbieder van tussenhandeldiensten ontvangen informatie over het aan dat bevel gegeven gevolg, door aan de digitaledienstencoördinator van de lidstaat van de uitvaardigende autoriteit. 4. Na ontvangst van het bevel van de gerechtelijke of administratieve autoriteit zendt de digitaledienstencoördinator van de betrokken lidstaat onverwijld een kopie van het in lid 1 van dit artikel bedoelde bevel naar alle digitaledienstencoördinatoren via het overeenkomstig artikel 85 opgerichte systeem. 5. Uiterlijk op het tijdstip waarop gevolg is gegeven aan het bevel of in voorkomend geval op het door de uitvaardigende autoriteit in haar bevel bepaalde tijdstip stellen aanbieders van tussenhandeldiensten de afnemer van de betrokken dienst in kennis van het ontvangen bevel en het daaraan gegeven gevolg. Dergelijke aan de afnemer van de dienst verstrekte informatie vermeldt overeenkomstig lid 2 een motivering en de bestaande verhaalmogelijkheden. 6. De in dit artikel vastgestelde voorwaarden en vereisten doen geen afbreuk aan het nationale burgerlijk recht en strafprocesrecht.

De meest opvallende verschillen

"Mere conduit" (doorgeefluik)

De minst gewijzigde exceptie is het zogenoemde ‘doorgeefluik’. De wijzigingen zijn zuiver taalkundig en grammaticaal van aard als gevolg van de wijziging van een richtlijn naar een verordening.

Een EU richtlijn moet namelijk eerst worden geïmplementeerd in een nationale wet, maar een EU Verordening werkt zonder omzetting direct en rechtstreeks door op nationaal niveau binnen het recht van de lidstaten. Door de directe doorwerking in de nationale rechtsorde worden Europese verordeningen in de volksmond in toenemende mate ook wel “wet” genoemd, zelfs al zijn zij volgens juridische begrippen strikt genomen geen zogeheten “wet in formele zin” naar de maatstaven van Nederlands recht.

“caching”

Een kleine aanvulling op de caching – exceptie is de toevoeging van ‘veiligheid’ naast het functioneel- technische ‘doeltreffend’ ophalen van informatie. Het belang van cybersecurity wordt in wet- en regelgeving steeds meer erkend. Niet alleen is er een ware trein van richtlijnen en verordeningen op het gebied van netwerkbeveiliging en cybersecurity geïmplementeerd, er zijn er nog meer voorstellen in de maak.

Ook in bestaande wetten, richtlijnen en verordeningen, bijvoorbeeld de radioapparatuur richtlijn (RED) 2014/53/EU zijn inmiddels expliciete wettelijke verplichtingen omtrent beveiliging opgenomen. Het is dus niet vreemd dat de Europese wetgever bij het kopiëren van deze vrijstelling expliciet dit belang wenste te benoemen.

“Hosting”

Verreweg de grootste wijzigingen vinden plaats bij “hosting”, waarbij het goed is om in het oog te houden dat hiermee niet alleen letterlijke hosting in technische zin wordt bedoeld, maar ook andere vormen van het door een dienstverlener in de informatiemaatschappij optreden als “gastheer”, bijvoorbeeld door een online platform te exploiteren waar derden informatie op kunnen publiceren.

Een concreet voorbeeld van codificatie van rechtspraak van het Hof van Justitie verduidelijkt de link met consumentenbeschermingsrecht “Artikel 6 lid 3 DSA: Lid 1 is niet van toepassing op de consumentenbeschermingsrechtelijke aansprakelijkheid van onlineplatforms die consumenten de mogelijkheid bieden overeenkomsten op afstand met handelaren te sluiten, wanneer een dergelijk onlineplatform de specifieke informatie toont of anderszins de betrokken specifieke transactie mogelijk maakt op een wijze die een gemiddelde consument zou doen geloven dat de informatie of het (de) in de transactie aan de orde zijnd(e) product of dienst wordt verstrekt door het onlineplatform zelf dan wel door een afnemer van de dienst die op gezag of onder toezicht van de dienstaanbieder handelt.”

Ook valt op wegvallen van het oude lid 2, met in de plaats hiervan een meer uitgebreide uitwerking van die bevoegdheid. De DSA verordening vult voortaan zelf in hoe “bevoegde bevelen” worden gegeven aan de aanbieders van een ‘hosting’ dienst, incl. een online platform, dit ligt dus voortaan niet alleen bij de lidstaten op nationaal niveau, mogelijk zal een pan-Europese standaard hiervoor de veelal globaal opererende online dienstaanbieders ook meer duidelijkheid meebrengen.

Geen algemene monitoringsplicht voor illegale activiteit, máár vrijwillig monitoren mag natuurlijk wel en je moet meewerken met bevoegd gegeven bevelen van publieke autoriteiten

Zowel in het oude regime uit de e-commerce richtlijn als in het nieuwe regime in de digitale diensten verordening benoemen expliciet dat op de aanbieders van online tussenhandelsdiensten geen wettelijke verplichting rust om actief te monitoren op illegale activiteiten. Aanbieders hoeven dus niet op de stoel van politie- of opsporingsdiensten te gaan zitten.

Waar ten tijde van de millenniumwisseling het een van de voornaamste zorgen was om de ontwikkeling van een markt voor digitale diensten te faciliteren en te voorkomen dat men zou worden afgeschrikt door te zware verplichtingen is kennelijk toch een andere wind gaan waaien.

De digitale diensten verordening bevat nu de expliciete kanttekening dat men uiteraard wel vrijwillig mag monitoren op illegale activiteit en de verordening vult de samenwerking tussen deze online dienstaanbieders en publieke autoriteiten bij de bestrijding van illegale content in groter detail dan eerst het geval was in.

Advies

Vanaf 17 februari 2024 zal iedereen aan de digitale diensten verordening moeten voldoen. Wacht dus vooral niet te lang om uw activiteiten “DSA proof” te maken.

Weet u al wat de invoering van de digitale diensten verordening voor u en uw organisatie zal betekenen? Zoekt u juridisch advies?

Neem vandaag nog contact op met onze IT-juristen.

En wilt u gebruikmaken van onze parate kennis en ons met enige regelmaat bellen? Neem een abonnement op de Virtuele Juridische Afdeling. Mail me direct even dan ontvangt u vrijblijvend de voorwaarden.

Meer weten? Bel of mail gerust:

T. +31(0)70-3819281
E. info@wisemen.nl

Voor de laatste ontwikkelingen schrijft u zich nu in voor de

WiseMen Nieuwsflits!

Archief

02 november 2026	Thuiswerken of juist naar kantoor? Booking uitspraak
27 oktober 2026	De werking en juridische betekenis van het porteren van videogames
26 oktober 2026	Mijn werknemer houdt zich niet aan zijn/haar re-integratieverplichtingen
14 oktober 2026	Internetconsultatie gestart voor de aangepaste Zelfstandigenwet
14 oktober 2026	Voormalig werknemer is geen werknemer gebleven maar opdrachtnemer
01 september 2026	Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte en ontbinding
31 augustus 2026	Onduidelijkheid over de arbeidsomvang?
28 augustus 2026	IT-Inkoopvoorwaarden; hoe werkt het indexeringsproces?
28 augustus 2026	Indexeringsclausule huurovereenkomst
18 augustus 2026	Nieuwe regels voor het delen van digitaal bewijsmateriaal
10 augustus 2026	Juiste stappen tot succesvol ontbindingsverzoek
30 juli 2026	Welke wettelijke verplichtingen zijn van toepassing op gebruiksverantwoordelijke (‘deployer’) van hoog risico AI systemen?
08 juli 2026	Overmacht in IT-branchevoorwaarden
15 juni 2026	(update 10 juni 2026) Welke transparantieverplichtingen gelden voor AI gebruik?
08 juni 2026	Kan door AI-gegenereerde output auteursrechtelijk worden beschermd?
21 mei 2026	Werknemer weigert mediation, wat dan?
14 mei 2026	Welke gevolgen heeft verkeerd gebruik van AI in rechtszaken? (update)
24 april 2026	Data Act: directe en indirecte toegang tot gegevens
07 april 2026	Proefdraaien? Opletten!
03 april 2026	Relatiebeding al verlopen maar toch nog onrechtmatige concurrentie?
10 maart 2026	Welke gevolgen heeft verkeerd gebruik van AI in rechtszaken?
16 februari 2026	Zaak C-97/23 P WhatsApp Ireland v European Data Protection Board
22 januari 2026	EU Data act verordening & Exit - en continuïteitsregelingen in IT contracten
14 januari 2026	Ontbinding arbeidsovereenkomst voor "bankzittende" kennismigrant
31 december 2025	Niet gemeld nevenwerk kan tot ontslag leiden, maar niet altijd op staande voet!
30 december 2025	Arbeidsvoorwaarde of niet?
30 december 2025	Welke transparantieverplichtingen gelden voor AI gebruik?
27 december 2025	Voorstel Digitale Omnibus: voorgestelde wijzigingen Algemene Verordening Gegevensbescherming (“AVG’’)
17 december 2025	Hoe ontwikkelt mijn bedrijf of organisatie ethisch verantwoorde en betrouwbare AI?
11 december 2025	De klachtplicht in het arbeidsrecht geldt ook bij vakantiebijslag
17 november 2025	Nogmaals een proeftijd-zaak die tot een hoge vergoeding leidde
13 oktober 2025	Het nieuwe bewijsrecht: recht op inzage zonder rechter
10 oktober 2025	Doorverkoop van merkproducten zonder originele verpakking: mag dat?
13 augustus 2025	Implementatie van informatiebeveiliging: ISO 27001 is niet altijd zaligmakend
11 augustus 2025	Nieuwe cybersecurity - vereisten EU radioapparatuurrichtlijn (2014/53/EU) (“RED”)
28 juli 2025	Non-concurrentiebeding en pensioengerechtigde leeftijd
08 juli 2025	Valse recensie/ negatieve review
30 juni 2025	Europese Commissie lanceert AI tools voor onderzoekers en industrie
23 juni 2025	Nietige proeftijd leidt tot hoge vergoeding
10 juni 2025	Deel II - AI & Recht: Hoe maak ik AI beleid voor mijn eigen bedrijf of organisatie?
06 juni 2025	Wat zegt de DORA over informatieregisters van IT contracten bij financiële entiteiten?
29 mei 2025	De Wet Toelating Terbeschikkingstelling Arbeidskrachten (WTTA)
15 mei 2025	Valt uw systeem binnen de reikwijdte van de AI-verordening?
07 mei 2025	Toegankelijkheidsrichtlijn/ European Accessibility Act (EAA)
22 april 2025	De EU European Health Data Space verordening is in werking getreden, wat nu?
28 maart 2025	Wat is de juridische waarde van NEN 7510 Certificering?
21 maart 2025	De arbeidsovereenkomst en het intellectuele eigendom
20 januari 2025	Zzp-er of toch een arbeidsovereenkomst?
14 januari 2025	Mededelingen aan werknemers niet zonder meer via werk-mail-adres
14 januari 2025	Wat is een kritieke of belangrijke functie onder de DORA verordening?
23 oktober 2024	Wanneer zijn persoonsgegevens gezondheidsgegevens? Hof van Justitie doet uitspraak
14 oktober 2024	Moet je overwerk ook betalen als daarover geen afspraak is?
09 oktober 2024	Commerciële belangen als AVG-grondslag: Hof van Justitie doet uitspraak
30 september 2024	Welke basisvereisten stelt de DORA verordening aan IT contracten in de financiële sector?
19 september 2024	Werknemer meldt zich ziek en reageert niet op oproepen bedrijfsarts
16 september 2024	Handhavingsmoratorium op de Wet DBA opgeheven
26 augustus 2024	Wat is het verschil tussen een stageovereenkomst en een arbeidsovereenkomst en waarom is dat belangrijk?
28 juni 2024	Overgang van onderneming & slechtere pensioenregeling
25 juni 2024	CO₂-registratieplicht en Duurzaamheidsregels
20 juni 2024	Concurrentiebeding en faillissement
13 juni 2024	Non-concurrentiebeding stilzwijgend mee bij wijziging arbeidsovereenkomst, functie, of loon?
08 mei 2024	Vergoeding verschuldigd door niet verlengen arbeidsovereenkomst op grond van discriminatie
25 maart 2024	Wie beschermt de ‘wezenlijke wijziging’?
07 maart 2024	Sinds 1 januari 2024 is Doxing strafbaar. Wat betekent dat?
18 januari 2024	CAO-norm beschermt opdrachtnemers binnen het aanbestedingsrecht
18 januari 2024	“Bek houden anders trek ik je kop van je romp”
03 januari 2024	Werkgever blijft verantwoordelijk voor oordeel bedrijfsarts
23 november 2023	Deel I - AI & Recht: Hoe zit het met AI en auteursrecht in Nederland?
17 oktober 2023	Bonusregeling
03 oktober 2023	Mag je nu echt nooit een tweede proeftijd overeenkomen?
14 september 2023	Bestuurder persoonlijk aansprakelijk voor onjuist ontslag
04 september 2023	Het recht op een naam is ook privacyrecht
15 augustus 2023	Geen verblijfsvergunning meer, ontslag?
13 augustus 2023	Onvoldoende reageren op klachten van ongepast en ongewenst gedrag
31 juli 2023	Nieuw adequaatheidsbesluit doorgifte persoonsgegevens tussen VS en EU
29 juni 2023	Verplichtingen van de ICT-leverancier: Resultaat of inspanning?
22 juni 2023	Hoe beschermt u uw merk?
19 juni 2023	Wat betekent het kort geding in de Blauw/Nebu-zaak?
19 juni 2023	Hoe beoordeel je of een online-uiting (on)rechtmatig is?
15 juni 2023	Staan uw merken en domeinnamen wel op de juiste entiteit?
14 juni 2023	Proeftijdbeding
17 maart 2023	Vestigen pandrecht op software
17 februari 2023	Ontslag wegens niet melden nevenwerkzaamheden
13 februari 2023	Niet door werknemer getekende beëindigingsovereenkomst toch geldig?
16 november 2022	Merkenrecht: wat is een merk en wat kan ik ermee?
04 november 2022	Aanzegplicht bij een arbeidscontract van bepaalde tijd
28 oktober 2022	Ontslag op staande voet in vogelvlucht
21 oktober 2022	Auteursrechtelijke aansprakelijkheid van onlinediensten bij gebruikers met een VPN
30 september 2022	Vergelijkende reclame: mag het eigenlijk wel?
28 september 2022	Te modern beoordelingsbeleid leidt al snel tot billijke vergoeding bij ontbinding
13 september 2022	Betalingstermijnen kleine ondernemer en grootbedrijf
23 augustus 2022	Verzwijgen arbeidsverleden: baan kwijt en vergoeding betalen aan werkgever
23 augustus 2022	Wet transparante en voorspelbare arbeidsvoorwaarden
24 juni 2022	Een praktisch overzicht van de do’s en don’ts van cameragebruik
23 juni 2022	Let op: werkgever mag e-mail werknemer niet zomaar controleren!
24 mei 2022	Wanneer heeft u een ‘privacyverklaring’ nodig?
17 mei 2022	Opzegverbod tijdens ziekte
06 mei 2022	Kan een niet-getekend contract toch bindend zijn?
09 maart 2022	Ouderschapsverlof vanaf augustus 2022 deels betaald!
07 maart 2022	Verwerker of (gezamenlijke) verantwoordelijke?
17 februari 2022	Thuiswerken, geheimhouding en printen
10 februari 2022	Geheimhoudingsbeding in arbeidsovereenkomst en overleggen documenten aan advocaat
09 februari 2022	Wat is een Data Transfer Impact Assessment ("DTIA")
15 december 2021	De holding als bestuurder van de werkmaatschappij
07 december 2021	Wederindiensttredingsvoorwaarde
14 oktober 2021	Toestemming als grondslag?
15 juni 2021	De Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (Wbtr)
21 april 2021	Software medisch hulpmiddel in verordening medische hulpmiddelen
05 april 2021	Third Party Litigation Funding
05 april 2021	Certificering van aandelen en stemrechtloze aandelen
31 maart 2021	Wat betekent HvJEU Brain Products/BioSemi (C 219/11) voor ICT in de zorg?
17 maart 2021	Wat is de toegevoegde waarde van een IT-advocaat?
15 maart 2021	Wanneer is software een medisch hulpmiddel?
04 januari 2021	De Schrems II-uitspraak en doorgifte van persoonsgegevens
27 november 2020	Wanneer is een werknemer gebonden aan een non-concurrentiebeding?
19 oktober 2020	Mag ik data scrapen van het internet?
18 september 2020	Hoe werkt een beëindigingsovereenkomst?
17 september 2020	Let op! Laatste mogelijkheid compensatie transitievergoeding UWV voor langdurige arbeidsongeschikten
02 september 2020	Makkelijk van werknemer af door eigen faillissement aan te vragen?
26 augustus 2020	Thuiswerken: waar moet u op letten?
19 augustus 2020	Wijzigingen van statuten
19 augustus 2020	Het UBO-register \| Vanaf welke datum zijn organisaties verplicht de uiteindelijk belanghebbende(n) in te schrijven?
27 juli 2020	Ontslag om plastic tasje niet gerechtvaardigd
19 juni 2020	Wat mag je van een ICT-leverancier verwachten?
18 juni 2020	Loonbetaling opschorten door ‘coronacrisis’?
08 juni 2020	Schrems II: zijn standaardcontractbepalingen straks nog geldig?
28 april 2020	Schadevergoeding onder de AVG
08 april 2020	NLdigital Voorwaarden geïntroduceerd
06 april 2020	Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid
20 maart 2020	Coronavirus en overeenkomsten: hoe zit het met overmacht?
06 maart 2020	Boete KNLTB: wat valt op en waar moet u op letten?
24 februari 2020	Toezicht op AI en algoritmes
23 februari 2020	Werkneemster ontslaan die na bevalling minder uren wil werken, is discriminatie.
19 februari 2020	Workshop Praktische bescherming van IE-rechten
13 februari 2020	Er nu nog samen uitkomen is een gepasseerd station”, aldus de NS
12 februari 2020	Opzegging en de contractuele materiële vereisten
10 februari 2020	Workshop: De meestvoorkomende misverstanden over de AVG
05 februari 2020	Workshop WAB 5 maart 2020
04 februari 2020	Ernstige fout accountant
03 februari 2020	Zwarte lijst en belangenafweging
27 januari 2020	Niet de bescherming van art. 7:18 B.W.
20 januari 2020	Artikel 1:88 BW. Toestemming echtgenoot
15 januari 2020	Exoneratiebeding en Haviltex-maatstaf
13 januari 2020	Beding hypotheekhouder bevoegdheid geeft het verbonden goed toe te eigenen is nietig
11 januari 2020	Leg altijd vast wie de partijen zijn bij de overeenkomst
10 januari 2020	Ontslag op staande voet ook mogelijk voor privé handelingen?
09 januari 2020	Ontbinding koopovereenkomst. Ontbinding koopovereenkomst II
08 januari 2020	Pandrecht op de opdrachtenportefeuilles van makelaarskantoor, kan dat?
08 januari 2020	Consumentenkoop. Ontbinding koopovereenkomst I
08 januari 2020	Zuiver commercieel belang: wel of niet een ‘gerechtvaardigd belang’?
03 januari 2020	Nieuwe uitvoeringsregels UWV
02 januari 2020	Treintje rijden’ met uitgeleende auto
02 januari 2020	Op het hoofd van je vriendje zitten is leuker
01 januari 2020	Is met het intellectuele eigendom van de software ook de levering van de broncode overeengekomen?
17 december 2019	Kerstkaarten en de AVG
03 december 2019	Interview(s) LIVE op AvdR Legalflix
15 oktober 2019	“Hosting”-aanbieders mogen verplicht worden tot notice and stay down
11 oktober 2019	Hoe zit het ook alweer met de proceskostenvergoeding in rechtszaken?
01 oktober 2019	Werkkostenregeling wordt verruimd
17 september 2019	Wanneer mag een werkgever vingerscans verplichten?
16 september 2019	Wet arbeidsmarkt in balans’ (WAB) treedt per 1 januari 2020 in werking
02 september 2019	AP geeft praktische informatie over verwerkers
23 mei 2019	3 aandachtspunten bij aanschaf bedrijfssoftware
06 mei 2019	Transitievergoeding mag in mindering op schadevergoeding na ongeval
22 maart 2019	Loot boxes in games en de juridische gevaren
18 maart 2019	De AP maakt een einde aan cookiewalls
06 maart 2019	Ingebrekestelling sturen? Doe dit wel goed!
19 februari 2019	De AVG en de uitingsvrijheid: kan iedereen journalist zijn?
18 februari 2019	Hoe zit het met de opzegtermijnen?
14 februari 2019	Overtreding geheimhoudingsbeding met ontslag op staande voet tot gevolg
12 februari 2019	Is uw licentiebeleid op orde? Doe de software check! (PRE BSA)
12 februari 2019	Alle licenties al op orde?
12 februari 2019	De do’s & don’ts van Tweedehands Software
12 februari 2019	Het recht van bezwaar tegen direct marketing
28 januari 2019	Franse toezichthouder legt Google boete op van 50 miljoen euro
10 januari 2019	Recht op inzage in personeelsdossiers
07 januari 2019	Mobiele apps en dataverwerking, wat zijn de regels?
02 januari 2019	Pandrecht op software
31 december 2018	De civiele procedure bij de rechtbank
31 december 2018	Distributieovereenkomst
24 december 2018	Wijzigingen arbeidsrecht voor 2019
05 december 2018	Uitgelicht: Privacy en cloud computing
23 november 2018	Wet bescherming bedrijfsgeheimen
08 november 2018	Pensioenplafond transitievergoeding?
05 november 2018	Is er leven na de toestemmingsintrekking?
14 september 2018	Betalingsregeling belastingdienst wordt aangepast
14 september 2018	Hoe reken je af als een overeenkomst tussentijds wordt opgezegd?
14 september 2018	Affectieschade
12 september 2018	Team Datalekken adviseert over meldplicht datalekken
05 september 2018	De eIDAS-verordening: wederzijdse erkenningsplicht van inlogmiddelen
03 september 2018	De do’s en don’ts met betrekking tot getuigschrift en referenties
21 augustus 2018	Hoe zit het tegenwoordig met de ontslagvergoeding?
21 augustus 2018	Compensatie transitievergoeding bij ontslag na 104 weken arbeidsongeschiktheid
17 augustus 2018	AP vordert dwangsom in van € 48.000,- wegens overtreding inzagerecht
10 augustus 2018	Arbeidsovereenkomst opzegbaar voordat deze is begonnen?
10 augustus 2018	Proeftijd inroepen voordat de arbeidsovereenkomst is begonnen?
31 januari 2018	Wet openbaarheid van bestuur vs. het auteursrecht
24 januari 2018	Wist u dat u als werkgever korting kunt krijgen op uw betaling van werknemerspremies?
10 november 2017	Klant failliet, en dan?
08 november 2017	Onrechtmatige review? Welke schade krijgt u vergoed?
08 november 2017	Overeenkomst van opdracht en wet minimumloon
23 oktober 2017	Hoe zit het ook al weer met betalingstermijnen?
25 september 2017	Concurrentiebeding en detachering
25 september 2017	Hoe zit het ook al weer met het nul-uren contract?
20 september 2017	Pas op met beschrijvende handelsnamen!
15 september 2017	Laat u software ontwikkelen? Denk eerst aan het auteursrecht!
11 juli 2017	Privacy op het werk
13 april 2017	AP publiceert 10-stappenplan nieuwe privacywet
17 maart 2017	Privacy en informatiebeveiliging in de zorg
16 maart 2017	Alcohol- en drugscontroles op de werkvloer
24 februari 2017	Blijf op de hoogte van berichten over uw buurt!
18 februari 2017	Payroll ondernemingen en detacheerders zijn uitzendbureaus volgens de Hoge Raad
15 februari 2017	De Privacy Scan van WiseMen
15 februari 2017	Hebben werknemers recht op inzage in adviezen van advocaat van werkgever?
15 februari 2017	Moet u een “Data Protection Officer” aanwijzen?
07 februari 2017	Controleer de beveiliging van uw website!
06 februari 2017	Jaarlijks onderhoud op uw verwerkersovereenkomst voor een vaste prijs
06 februari 2017	Criteria wel of geen dienstbetrekking (Wet DBA)
27 januari 2017	Uitstel handhaving Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (Wet DBA)
13 januari 2017	Wanneer mag je een factuur met incassokosten verhogen?
15 december 2016	Meldplicht datalekken, een tussenstand van de Autoriteit Persoonsgegevens
13 december 2016	VNG stelt Gemeentelijke Inkoopvoorwaarden (GIBIT) voor IT vast
05 december 2016	Anonimiseren en privacy: waarmee moet u rekening houden?
22 november 2016	Webwinkels lopen groot risico op hoge boete van de ACM
09 november 2016	De bewijskracht van de elektronische handtekening
18 september 2016	Belangrijke uitspraak voor aanbieders gratis openbaar wifi
08 september 2016	Wanneer kan het plaatsen van een hyperlink worden verboden?
05 september 2016	Wifi-tracking MAC-adres telefoon levert inbreuk op privacy op
05 september 2016	De Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties; de stand van zaken
26 augustus 2016	BREIN pakt Facebooker aan voor auteursrechtinbreuk
11 augustus 2016	CPB publiceert "Policy Brief": overheid moet sneller inspelen op ICT ontwikkelingen.
22 juli 2016	Bedrijfsgeheim en bescherming know how. Eén NDA is geen NDA?
13 juni 2016	Sancties op het ontbreken van een bewerkersovereenkomst: nu en straks
10 juni 2016	Vergeefs beroep op clausule in IT-contract na falende back-up
17 mei 2016	Microsoft software audits bij SPLA-overeenkomsten
25 april 2016	Bent u voorbereid op de Algemene Verordening Gegevensbescherming?
07 april 2016	Omschrijving van de scope in een IT-contract
16 maart 2016	Inbreuk op auteursrechten software levert geen boete op
15 maart 2016	BREIN gaat gebruikers van bittorrent-websites achterhalen via IP-adressen.
26 februari 2016	BSA – The Software Alliance en de risico’s van Bring Your Own Device (BYOD)
26 februari 2016	Voorkom problemen met The Software Alliance - BSA
19 februari 2016	Voorkom boetes! Houd uw bewerkersovereenkomst up-to-date.
10 februari 2016	Publicatie op internet van sluiting onderneming leidt niet tot verlaging boetes.
02 februari 2016	EU-VS Privacyschild volgt Safe Harbour op.
13 januari 2016	Ex-werknemers richten concurrerende onderneming op, wat nu?
04 januari 2016	De Autoriteit Persoonsgegevens
01 januari 2016	Bewerkersovereenkomst en wet datalekken
11 december 2015	Beleidsregels meldplicht datalekken gepubliceerd
22 november 2015	Nuttige uitleg over softwarelicenties door de BSA
16 november 2015	De Pirate Bay blokkade: een tussenstand anno 2015
10 november 2015	Just do it: toestemming vragen
03 november 2015	Safe Harbor: En nu verder
08 oktober 2015	Safe Harbor Principles: ongeldig
02 oktober 2015	Hoe zit het eigenlijk met tussentijds opzeggen?
29 september 2015	Hoe zit het eigenlijk met het all-in salaris?
22 september 2015	Meldplicht bij ICT inbreuk
22 september 2015	Van beveiligingslek naar boete: de meldplicht datalekken
22 september 2015	De vervanger van de VAR
19 juni 2015	Wat is eHerkenning en waarom is het verplicht?
03 juni 2015	Een brief van de BSA? Neem die serieus!
12 mei 2015	Bezoek van de BSA
27 april 2015	Bescherming van uw databank door (algemene) voorwaarden
30 maart 2015	Bijstand bij de contractonderhandeling; noodzaak of zonde?
23 maart 2015	Wijze lessen te leren uit de jurisprudentiebundel van de SGOA.
15 maart 2015	Nieuws: WiseMen Advocaten adviseert bij start ‘de Autoriteit Finnik’
11 maart 2015	Over pensioengerechtigde werknemers en doorwerken
04 februari 2015	Belangrijke onderwerpen in cloudcontracten
21 januari 2015	Niet volgen 'Beste Practices' levert geen gebrekkige software op
03 januari 2015	Het 'downloadverbod’ en de thuiskopieheffing
12 november 2014	Inval van de BSA, hoe dan verder?
27 oktober 2014	Big Data en privacy: wat is het probleem?
15 oktober 2014	Apps en kinderen: let op de privacy!
09 oktober 2014	Het ‘recht om te worden vergeten’: de eerste Nederlandse uitspraak
09 september 2014	Online (kans)spelen
04 september 2014	Ingrijpende wijzigingen in het arbeids- en ontslagrecht per 1 januari 2015 en 1 juli 2015!
15 juli 2014	Uitgelicht: de Safe Harbor Principles
07 juli 2014	Google/AEPD: nog veel onduidelijkheden
01 juli 2014	Hoe zit het ook alweer met de vakantieaanvraag van de werknemer?
11 juni 2014	Nederland ICT publiceert nieuwe algemene voorwaarden
11 juni 2014	Algemene voorwaarden: het belang van (het bewijs van) publicatie op uw website
05 maart 2014	Voorkom legacy op standaard documenten: onderhoud op Algemene Voorwaarden is nodig
12 februari 2014	Beslag en bewijsbeslag
16 januari 2014	De kortingscode Van Dixons: SMS-SPAM?
20 december 2012	De Patriot Act: mag big brother vragen om uw data?
19 juli 2012	FENIT voorwaarden opzoekbaar op internet onvoldoende
03 juli 2012	Softwarelicenties mag je als geheel doorverkopen
15 maart 2012	Een brief van de BSA
16 februari 2012	Grootste fouten in arbeidsovereenkomsten
19 januari 2012	Uitgelicht: De agentuurovereenkomst
19 januari 2012	Uitgelicht: Het tussentijds opzegbeding
05 januari 2012	Verzuim zonder ingebrekestelling van IT-leverancier
17 november 2011	Het recht op het maken van wijzigingen in software