Joanne van Eenennaam
AVG, IT-recht, verbintenissen, ondernemingsrecht
19 februari 2019
WiseMen |
- Privacy
- IT-recht
- Rechtspraak
De AVG en de uitingsvrijheid: kan iedereen journalist zijn?
Direct vrijblijvend advies? Bel of mail
Dagelijks wordt op grote schaal informatie geplaatst op internet. Websites als Youtube en Blogger maken dat heel laagdrempelig. Hoe verhoudt dit zich tot de Algemene Verordening Gegevensbescherming?
De heer Buivids' video-opname bij bezoek aan politiebureau in Letland
In een recente zaak bij het Hof van Justitie van de EU (HvJ) had de heer Buivids een video-opname gemaakt tijdens zijn bezoek aan een politiebureau in Letland. Wij vermoeden 'deze'. Daar was hij om een verklaring af te leggen over een hem opgelegde geldboete. Hij heeft deze video, waarop politieagenten herkenbaar zijn, op Youtube geplaatst.
De Letse Autoriteit Persoonsgegevens vond dat Buivids de Letse privacywet heeft geschonden, omdat hij de agenten niet heeft geïnformeerd over de video-opname. Buivids stelde echter dat hij misstanden bij de politie wilde tonen. De Letse rechter waar hij de beslissing aanvocht, stelde vragen aan het HvJ over de toepasselijkheid van de AVG in deze situatie.
JUDGMENT OF THE COURT (Second Chamber)
Excepties
De AVG is niet van toepassing op verwerkingen van persoonsgegevens voor zuiver persoonlijke of huishoudelijke doeleinden. Verder moeten lidstaten bepaalde uitzonderingen maken op de AVG voor journalistieke doeleinden. Vergelijkbare excepties kwamen voor in de Privacyrichtlijn (de voorloper van de AVG en waaronder de zaak Buivids nog viel).
Zuiver persoonlijke of huishoudelijke activiteiten
Niet heel verrassend oordeelde het HvJ dat het uploaden van persoonsgegevens naar een website die toegankelijk is voor een onbepaald aantal personen, niet valt onder zuiver persoonlijke of huishoudelijke doeleinden. Dit is in lijn met eerdere rechtspraak van het HvJ.
Journalistieke doeleinden
Het HvJ benadrukt dat ‘journalistieke doeleinden’ niet te beperkt moet worden uitgelegd.
Journalistieke activiteiten zijn namelijk alle activiteiten die de bekendmaking aan het publiek van informatie, meningen of ideeën tot doel hebben, ongeacht het overdrachtsmedium. Daardoor kan ook een Youtube-video van een willekeurige amateur-vlogger onder de journalistieke exceptie vallen. Het is niet nodig dat de verwerking plaatsvindt door een professionele journalist of nieuwsorganisatie.
Of sprake is van journalistieke doeleinden, hangt volgens vaste rechtspraak af van onder meer de bijdrage aan een debat van openbaar belang, de bekendheid van de betrokken persoon, het onderwerp van het bericht, het eerdere gedrag van de betrokken persoon, de inhoud, de vorm en de gevolgen van de publicatie, de wijze waarop en de omstandigheden waarin de informatie is verkregen en de waarachtigheid ervan.
De Letse rechter moet nu op basis hiervan moet beoordelen of Buivids een beroep kan doen op de journalistieke exceptie. Dat zou best wel eens het geval kunnen zijn. Voor Buivids zou dat betekenen dat de regels over gegevensbescherming slechts gedeeltelijk zou gelden.
Uitzonderingen voor journalistieke doeleinden
Voor journalistieke doeleinden bestaan bijvoorbeeld onder meer de volgende uitzonderingen op de AVG:
- Als de publicatie gebaseerd is op toestemming van de betrokkene, kan de betrokkene deze toestemming niet meer intrekken.
- De rechten van de betrokkene in hoofdstuk III van de AVG zijn niet van toepassing. Er hoeft dus bijvoorbeeld geen privacyverklaring te worden getoond.
- De meldplicht datalekken en de plicht om een functionaris voor gegevensbescherming aan te stellen, gelden niet.
- De regels over doorgifte van persoonsgegevens naar derde landen, gelden niet.
- Het verbod op het verwerken van bijzondere persoonsgegevens (bijvoorbeeld ras of politieke voorkeur) of strafrechtelijke persoonsgegevens, geldt niet voor zover die gegevens noodzakelijk zijn voor het journalistieke doel.
Uiteraard blijven de basisbeginselen van de AVG gelden. Ook het publiceren van persoonsgegevens voor journalistieke doeleinden, moet dus een geldige grondslag hebben. Dat kan zijn toestemming van de betrokkene, maar ook een gerechtvaardigd belang van de ‘journalist’ als dat zwaarder weegt dan het privacybelang van de betrokkene. Dat laatste zal uiteraard wel van geval tot geval beoordeeld moeten worden.
Conclusie
Iedereen kan dus potentieel een beroep doen op de journalistieke exceptie, ook als men geen journalist is. De journalistieke exceptie illustreert dat de AVG genuanceerder is dan vaak wordt gedacht. De AVG benadrukt hiermee immers dat privacybescherming niet mag leiden tot een onnodige belemmering van het recht op vrijheid van meningsuiting en van informatie.
Advies!
Wilt u gebruikmaken van onze parate kennis en ons met enige regelmaat bellen? Neem een abonnement op de Virtuele Juridische Afdeling. Mail me direct even dan ontvangt u vrijblijvend de voorwaarden.
Meer weten? Bel of mail gerust:
T. +31(0)70-3819281
E. info@wisemen.nl
Voor de laatste ontwikkelingen schrijft u zich nu in voor de
Archief
