Certificering van aandelen en stemrechtloze aandelen

Inleiding

Aan aandelen zijn twee belangrijke rechten gekoppeld, namelijk

1. zeggenschapsrechten (het om te stemmen tijdens de Algemene Vergadering) en
2. financiële rechten (het recht op dividend).

Het belang van de vennootschap kan soms aanleiding geven om het stemrecht van bepaalde aandeelhouders te ontnemen.

Wet vereenvoudiging en flexibilisering BV-recht

Tot 2012 werd dikwijls gebruik gemaakt van de constructie certificering van aandelen om de zeggenschap en financiële rechten van aandelen te scheiden.

Met de komst van de Wet vereenvoudiging en flexibilisering BV-recht op 1 oktober 2012, kunnen aandeelhouders flexibele aandelen uitgeven. Het instrument stemrechtloze aandeel had opvallend veel overeenkomsten met het toen al bekende fenomeen certificering van aandelen.

De vraag rijst dan ook of certificering, met de komst van het stemrechtloze aandeel, overbodig is geworden.

Certificering van aandelen

Certificering van aandelen is geruime tijd een bekende constructie en is bedoeld om de zeggenschapsrechten (zoals het stemrecht) die verbonden zijn aan een aandeel te scheiden van de financiële aanspraken (zoals dividend en aanspraak op liquidatiesaldo). De certificaathouder is in dit geval geen aandeelhouder maar houder van certificaten. De aandelen worden beheerd door een stichting administratiekantoor (STAK), die op haar beurt certificaten uitgeeft en de aandelen ten titel van beheer houdt voor de certificaathouders. De certificaathouder heeft enkel recht op de financiële aanspraken die verbonden zijn aan de aandelen en heeft een contractuele verhouding met de STAK.

Certificering van aandelen is voornamelijk in familiebedrijven en standaardkenmerk geweest. Een belangrijke reden om te kiezen voor certificering is om de vennootschap te beschermen tegen vijandige overnames. Voorts wordt met certificering getracht dat een aandeel vaak in handen blijft bij een betrouwbare aandeelhouder die steeds aanwezig is tijdens de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AvA) en zich laat leiden door het belang van de vennootschap.

Het stemrechtloze aandeel

Het nieuwe BV-recht geeft de mogelijkheid om stemrechtloze aandelen uit te geven. Het stemrechtloze aandeel is wettelijk gefaciliteerd in artikel 2:228 lid 5 van het Burgerlijk Wetboek. Het stemrechtloze aandeel is te omschrijven als een aandeel waaraan geen stemrechten zijn verbonden in de Algemene Vergadering. Het stemrechtloze aandeel kan slechts statutair worden toegekend en dit dient dan ook opgenomen te worden in de statuten.

De wet geeft aan dat, ten aanzien van een stemrechtloze aandeel niet kan worden bepaald dat zij geen recht geven tot deling in de winst of de reserves van de vennootschap. Een aandeel is met andere woorden of stemrechtloos of winstrechtloos en kan niet beide rechten tegelijk ontnemen, dan verliest een aandeel immers het karakter van een aandeel.

Het stemrechtloze aandeel is een handig instrument waarin men financieel voordeel maar geen zeggenschap wil toekennen aan sommige aandeelhouders en komt vooral voor bij opvolging in familiebedrijven, joint ventures, werknemersparticipatie of financieringsconstructies.

Het vergaderrecht

Dat het stemrecht is uitgesloten betekent niet dat het vergaderrecht definitief van de baan is. Zo hebben houders van stemrechtloze aandelen vergaderrechten en zijn daarmee gerechtigd om de Algemene Vergadering bij te wonen. Certificaten kunnen daarentegen het vergaderrecht uitsluiten of nadien ontnemen. Vaak heeft certificering een sterke voorkeur boven het stemrechtloze aandeel, door het uitsluiten van het vergaderrecht kan worden voorkomen dat bepaalde certificaathouders de besluitvorming tijdens de Algemene Vergadering zullen aantasten. Dit is een belangrijk voordeel van certificering ten opzichte van het stemrechtloze aandeel. De certificaathouder kan, anders dan de stemrechtloze aandeelhouder, geen rechten ontlenen aan de wettelijke geschillenregeling (art. 2:343 BW).

Vermeldenswaardig is wel dat het stemrechtloze aandeel lagere invoeringskosten heeft, gelet op het feit dat geen STAK hoeft te worden opgericht. Bij certificering komt het stemrecht toe aan de stichting en bij het stemrechtloze aandeel kan men bereiken dat er helemaal geen stemrecht is. Bij certificering is de stichting derhalve gehouden om de belangen van certificaathouders mee te nemen tijdens de Algemene Vergadering, terwijl houders van stemrechtloze aandelen geen belangenbehartiger kennen. De kwalificatie van de rechtsverhouding is eveneens van belang, het stemrechtloze aandeel wordt beheerst door de dwingendrechtelijke bepaling van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek, terwijl certificering contractsvrijheid toestaat. Zo kan gemakkelijk vorm worden gegeven aan de aard en inhoud van het certificaat. Ten slotte kunnen certificaten vaak geroyeerd, oftewel ingewisseld worden in een gewoon aandeel. Daarmee herleeft het stemrecht weer, om dat laatste te voorkomen volgen hieronder nog enkele tip.

Let op!

De statuten van de Stichting administratiekantoor (STAK) en de administratievoorwaarden die onderdeel vormen van de administratieovereenkomst verdienen bijzonder aandacht. Certificaten kunnen namelijk vaak royeerbaar, oftewel ingewisseld worden in een gewoon aandeel en daarmee herleeft het stemrecht weer. Aanbeveling verdient om de certificaten niet-royeerbaar of slechts in beperkte mate royeerbaar te maken en dit duidelijk op te nemen in de statuten en de administratievoorwaarden.

Afschaffing certificering?

Aan beide constructies kleven voor- en nadelen en de verschillen zijn opmerkelijk groot dat afschaffing van certificering ongebruikelijk is. Het bestaan van beide constructies is van belang om de juiste keuze te kunnen maken ter structurering van de vennootschap. Certificering biedt namelijk voordelen die met het stemrechtloze aandeel niet gerealiseerd kunnen worden, en uiteraard geldt dit ook andersom.

Advies

Wilt u gebruikmaken van onze parate kennis en ons met enige regelmaat bellen? Neem een abonnement op de Virtuele Juridische Afdeling. Mail direct even dan ontvangt u vrijblijvend de voorwaarden.

Meer weten? Bel of mail gerust:

T. +31(0)70-3819281
E. info@wisemen.nl

Voor de laatste ontwikkelingen schrijft u zich nu in voor de

WiseMen Nieuwsflits!