Kan een niet-getekend contract toch bindend zijn?

Een veelvoorkomende misvatting is dat een tekstueel contract of overeenkomst pas bindend is op het moment dat deze door beide partijen is ondertekend. Recent nog oordeelde de rechtbank Midden-Nederland dat een niet-getekend contract bindend was voor de partijen.

Hoe zit het eigenlijk met het tot stand komen van een overeenkomst en waarvoor dient de handtekening?

Heel simpel: een bindende overeenkomst komt tot stand door het doen van een aanbod door de ene partij en de aanvaarding daarvan door de andere partij. De totstandkoming van overeenkomsten is in beginsel geheel vormvrij. Dat kan dus mondeling en ook schriftelijk. Dit kan per mail, WhatsApp, op geprint papier, et cetera. Een handtekening is geen vereiste en is voor het sluiten van een overeenkomst niet nodig.

Dus stuurt u een e-mail met daarin een duidelijk en voldoende bepaalbaar aanbod dat bijvoorbeeld is vastgelegd in een losse bijlage bij deze mail en de ontvanger van die e-mail reageert met “akkoord”, of “voorstel aanvaard”, dan is er sprake van een overeenkomst. Samengevat, het aanbod is aanvaard en dus is er sprake van een overeenkomst .

Waarvoor dient de handtekening dan wel?

De meerwaarde van de handtekening zit hem doorgaans in het bewijzen van de inhoud van de gesloten overeenkomst.

Wilsverklaring

De handtekening dient allereerst als wilsverklaring voor het aanvaarden van het schriftelijke aanbod en verder is een getekend contract bewijstechnisch meer waard dan een ongetekende wilsverklaring.

Akte en bewijskracht

Een getekende overeenkomst kwalificeert namelijk als een zogenaamde akte:

• een ondertekend geschrift bedoeld om als bewijs te dienen.

De wetgever heeft aan die vorm bewijstechnisch wat voordelen gegeven. Een originele getekende overeenkomst brengt met zich mee dat een rechter aan de inhoud ervan een bepaalde bewijskracht tussen partijen moet toekennen. Dit is niet het geval indien een overeenkomst niet is getekend. In dit laatste geval is de rechter in de bewijswaardering geheel vrij.

Wie moet wat bewijzen?

Het komt geregeld voor dat er tussen partijen een geschil ontstaat met betrekking tot het bestaan en de inhoud van een overeenkomst. Een partij verklaart bijvoorbeeld het aanbod nooit te hebben aanvaard en dat er helemaal geen sprake is van een overeenkomst.

Hoofdregel

De hoofdregel is dat de partij die een bepaald rechtsgevolg van een stelling wil inroepen, bewijs daartoe dient te leveren. Stelt de ene partij dat een overeenkomst mondeling is gesloten en de andere partij betwist dit, dan moet de partij die zich op de overeenkomst wil beroepen het bestaan en de inhoud van de overeenkomst bewijzen. In de manier van bewijzen is een partij in principe vrij.

Mondelinge overeenkomst

Bij een mondelinge overeenkomst kun je dan bijvoorbeeld gebruik maken van de verklaring van een getuige. Waren er geen getuigen aanwezig is geweest en kun je het sluiten van de overeenkomst niet bewijzen, omdat het ‘woord tegen woord’ is dan sta je als die ene partij bewijstechnisch “1-0 achter”. Gelijk hebben en gelijk krijgen zijn daarmee in rechte echt twee verschillende zaken.

Ongetekende overeenkomst

Is de overeenkomst gesloten via bijvoorbeeld e-mail, WhatsApp, op geprint papier, et cetera dan is het aan de rechter ter beoordeling of hij hetgeen wordt overlegd, voldoende ziet als acceptatie van dit aanbod. Zoals gezegd kan bewijs worden geleverd door alle middelen, tenzij de wet anders bepaalt. De waardering van het bewijs is aan het oordeel van de rechter overgelaten, ook weer tenzij de wet anders bepaalt.

Kortom, het bestaan van de mondelinge overeenkomst of beter verwoord het bewijs dat er een overeenkomst is gesloten is niet geheel zeker en te bewijzen indien het er echt op aankomt. Maar de wet biedt hierin een oplossing. Het bewijs is aan het oordeel van de rechter overgelaten, tenzij de wet anders bepaalt. En de wet bepaalt hierin ook echt iets anders.

Bewijs van het bestaan van de overeenkomst

Indien een overeenkomst op schrift is gesteld én ondertekend door de bevoegde persoon of personen is er sprake van een akte. De wet stelt dat akten ondertekende geschriften zijn, bestemd om tot bewijs te dienen.

Getekende overeenkomst

Onderhandse akte, zoals een getekende overeenkomst, levert dwingend bewijs op tussen de partijen die de overeenkomst hebben getekend (art. 157 lid 2 Rv).

Dwingend bewijs

De hoofdregel is dat de rechter ervanuit zal moeten gaan dat de inhoud van de akte waar is en is op dat punt niet vrij in het waarderen van dit bewijs. De akte en vooral de inhoud van die akte levert zelfs dwingend bewijs op van de waarheid van die verklaring. Dwingend bewijs houdt in dat de rechter verplicht is de inhoud als waar aan te nemen dan wel verplicht is de bewijskracht te erkennen die de wet aan bepaalde gegevens verbindt.

Rb Amsterdam - 2 februari 2022 ECLI:NL:RBAMS:2022:793

Een overeenkomst wordt als een onderhandse akte aangemerkt indien deze is ondertekend door de partij ‘tegen wie het wordt gebruikt’. Dit betekent feitelijk dat een onderhandse akte dwingend bewijs levert van de waarheid van een verklaring van een partij, als de partijen tegen wie die verklaring wordt ingeroepen de akte heeft ondertekend.

De bewijslast echtheid handtekening rust op degene die zich op de akte beroept

In deze zaak ontkende een van de partijen dat zij de overeenkomst heeft ondertekend en daarom leverde de overeenkomst (nog) geen bewijs op van datgene wat daarin was verklaard. De bewijslast van de echtheid van de handtekening rust op de partij die zich beroept op de inhoud van de overeenkomst.

In sporttermen stond je met een mondelinge overeenkomst in bewijswaarde 1-0 achter en met een schriftelijke overeenkomst, zoals de mail, WhatsApp, op geprint papier, et cetera, op een kleine voorsprong. Met een ondertekende overeenkomst sta je als die eerder besproken “ene partij” 2-0 voor. Het levert dwingend bewijs tussen partijen op wat de rechter verplicht de inhoud als waar aan te nemen.

Rb Midden – 16 februari 2022 (ECLI:NL:RBMNE:2022:471)

Dat het voor contractspartijen bij een niet-ondertekende overeenkomst ook goed kan aflopen, blijkt uit een uitspraak In een ander geschil van de rechtbank Midden-Nederland, die oordeelde dat een niet-getekend contract toch bindend was voor de partijen.

‘Koude zalm en ongare kip’

In deze zaak ging het om een kok die was ingehuurd door een professionele wielerploeg die aan nationale en internationale wedstrijden deelneemt. De kok kreeg de opdracht van de wielerploeg om voor de renners te koken en om maaltijdplannen te ontwikkelen. De wielerploeg was ontevreden. Onder ander werd de kok verweten (i) koude zalm en ongare kip te serveren, (ii) ontbijt te laat te serveren, (iii) haar collega’s niet te helpen, en (iv) ’s avonds teveel alcohol te nuttigen.

De wielerploeg spreekt de kok verschillende keren aan op haar matige functioneren, maar ziet onvoldoende resultaat. De wielerploeg zegde de overeenkomst op. De kok was het hier niet mee eens en startte een procedure. In het kort vordert de kok dat de rechter oordeelt dat de overeenkomst niet is beëindigd, zodat de wielerploeg nog een bedrag van ongeveer € 36.000,- zou moeten betalen. De kok is van mening dat de opzegging niet rechtsgeldig was en dat de wielerploeg schadeplichtig is.

Het niet-getekende contract

De volgende vragen werden aan de rechter gesteld:

1. is er rechtsgeldig een overeenkomst tot stand gekomen, en
2. zo ja, is de overeenkomst rechtsgeldig beëindigd?

De partijen hadden keurig een contract opgesteld, maar nagelaten deze te ondertekenen.

De wielerploeg was van oordeel dat de overeenkomst te allen tijde kon worden opgezegd, kort gezegd omdat op de opzeggingsregeling in het contract geen beroep kon worden gedaan omdat het contract niet was ondertekend. De overeenkomst zou dus – bij  gebreke van een andersluidende opzeggingsregeling – kunnen worden opgezegd conform de wettelijke hoofdregel dat een overeenkomst van opdracht door een opdrachtgever te allen tijde kan worden opgezegd (art. 7:408 BW), aldus de redenering.

De rechter volgde die redenering niet.

Het contract was namelijk per email door de wielerploeg naar de kok gestuurd met de volgende begeleidende tekst:

‘Hierbij mail ik je de overeenkomst voor aankomend seizoen. (…) Indien je akkoord bent ontvang ik graag de overeenkomst en de huisregels ondertekend retour zodat [B (voornaam)] kan tekenen.’

De rechter oordeelde deze begeleidende tekst met het contract als bijlage alle essentiële elementen van de te sluiten overeenkomst bevat. Ook in het contract zelf waren bepaalde gegevens ingevuld, zoals de vestigingsgegevens van de eiser, dagtarief, bankrekeningnummer en de personen die ondertekenen, zodat het duidelijk was dat het contract was toegespitst op de kok. Alhoewel het contract niet is ondertekend, is er door partijen ook wel uitvoering aan gegeven.

De rechter was van oordeel dat er wilsovereenstemming over de inhoud van het contract tussen partijen is bereikt, doordat eiser het aanbod (het contract) stilzwijgend heeft aanvaard. De inhoud van het contract is in dit geval dus bindend voor beide partijen, ook al was het niet ondertekend.

Conclusie

Wees ervan bewust dat hoewel het sluiten van een overeenkomst vormvrij kan geschieden, de lastige bewijspositie ten aanzien van de mondelinge overeenkomst met zich brengt dat er in rechte niet altijd een beroep op kan worden gedaan.

De bewijspositie van een partij ten aanzien van het bestaan van een overeenkomst én de inhoud ervan is aanzienlijk sterker, als de overeenkomst schriftelijk is overeengekomen en ook door partijen is ondertekend. Hierdoor kwalificeert de overeenkomst als een ‘akte’, waarvoor dwingende bewijsregels ten aanzien van de overeenkomst tussen partijen gelden.  Om ervoor te zorgen dat een overeenkomst als onderhandse akte wordt erkend, dien je de overeenkomsten rechtsgeldig (en dus door de daartoe bevoegde persoon) te (laten) ondertekenen door de contractspartij(en).

De rechter is daardoor niet meer vrij zijn in het waarderen van het bewijs. De onderhandse akte levert immers dwingend bewijs tussen partijen op. En dwingend bewijs houdt in dat de rechter verplicht is de inhoud als waar aan te nemen.

Mocht u vragen hebben naar aanleiding van de totstandkoming van een overeenkomst en/of de bewijskracht die toekomt aan een overeenkomst, neemt u dan vooral contact op met de advocaten van WiseMen. Wij zijn u graag verder van dienst.

Advies

Wilt u gebruikmaken van onze parate kennis en ons met enige regelmaat bellen? Neem een abonnement op de Virtuele Juridische Afdeling. Mail direct even dan ontvangt u vrijblijvend de voorwaarden.

Meer weten? Bel of mail gerust:

T. +31(0)70-3819281
E. info@wisemen.nl

Voor de laatste ontwikkelingen schrijft u zich nu in voor de

WiseMen Nieuwsflits!