Coronavirus en overeenkomsten: hoe zit het met overmacht?

Het corona-virus houdt de wereld in zijn greep. Evenementen worden afgelast en ook scholen, horeca en andere gelegenheden worden op last van overheden gesloten. Welke risico’s lopen dienstverleners? Dat kan per overeenkomst verschillen, het is dus verstandig dit uit te zoeken om de risico’s op aansprakelijkheid in te schatten.

Gevolgen coronavirus voor afspraken

Door de ontwikkelingen rondom het virus kunnen veel bedrijven bestaande afspraken met hun klanten, niet of niet volledig nakomen. In deze tijd wordt dan ook vaak de vraag gesteld, of het coronavirus een succesvol beroep op overmacht kan opleveren.

Algemeen

Als een partij bij een overeenkomst zijn afspraken niet nakomt, zouden er verschillende rechten kunnen gelden voor zijn wederpartij. De voornaamste zijn:

• Schadevergoeding, en
• Ontbinding (kort gezegd: terugdraaien van de overeenkomst, oftewel “geld terug”).

Voor beide rechten kan wel eerst verzuim nodig zijn, en dat betekent in de praktijk vaak dat er eerst een aanmaning (ingebrekestelling) moet zijn gestuurd die niet is nagekomen.

Schadevergoeding

Een vereiste voor schadevergoeding is dat de tekortkoming kan worden “toegerekend” aan de schuldenaar (de partij die tekortschiet).

Die toerekenbaarheid ontbreekt, wanneer de tekortkoming niet de schuld is van de schuldenaar (niet verwijtbaar is), en ook niet voor zijn risico komt op grond van de wet (een bijzondere regeling in de wet), rechtshandeling (een afspraak) of de maatschappelijke opvattingen.

In andere gevallen is er wel toerekenbaarheid.

Kan het coronavirus overmacht opleveren?

Die vraag is niet gemakkelijk te beantwoorden. Alleen al omdat een dergelijke situatie zich nog niet eerder heeft voorgedaan.

Enerzijds is bijvoorbeeld verdedigbaar dat de organisator van een evenement dat door de overheidsmaatregelen is afgelast, zich op overmacht kan beroepen. De situatie is immers niet de schuld van de organisator. Ook naar maatschappelijke opvattingen kan toch bezwaarlijk worden volgehouden dat de tekortkoming voor risico van de organisator moet komen.

Maar wat nu als de organisator de gevolgen van het coronavirus had kunnen voorzien, en toch kaartjes heeft verkocht? Bijvoorbeeld omdat in omringende landen al soortgelijke maatregelen werden genomen. Deze en veel andere gevallen liggen in een grijs gebied, waarbij overmacht misschien wel een succesvol verweer kan zijn.

Ontbinding

Voor ontbinding van een overeenkomst is echter geen toerekenbaarheid vereist.

Bij iedere tekortkoming, kan de wederpartij de overeenkomst ontbinden. Uitzondering is de situatie waarin de tekortkoming, gezien haar bijzondere aard of geringe betekenis, toch niet gerechtvaardigd is.

Het zal dus van de weging door de rechter van “bijzondere aard of geringe betekenis” afhangen, of een tekortkoming veroorzaakt door de coronacrisis, een ontbinding rechtvaardigt. En dat hangt op zijn beurt weer af van het type overeenkomst en de gevolgen in het concrete geval.

Afspraken

In de overeenkomst (waaronder in algemene voorwaarden) kunnen partijen afspraken maken over de situaties die zij onder overmacht verstaan. Andersom kunnen partijen ook de situaties afspreken die juist niet onder overmacht vallen. Hiermee kunnen partijen in grote mate sturen wat geldt als overmacht.

In algemene leveringsvoorwaarden, die wij voor cliënten opstellen, nemen wij altijd een artikel op over de niet-toerekenbare tekortkoming (overmacht).

Hierin worden onder meer ziekte, gebrek aan personeel en daden van overheidswege expliciet aangemerkt als overmacht.

Deze afspraak zal, bij een rechtszaak, het verschil kunnen maken waardoor de coronacrisis niet tot een succesvolle schadeclaim van klanten hoeft te leiden. Ook voor het risico voor ontbinding (waarvoor een beroep op overmacht niet helpt) bevatten onze voorwaarden een oplossing.

Tip

Niet in alle gevallen zullen echter goede afspraken zijn gemaakt. Met de contracten in de hand, kunt u echter wel bepalen welke projecten in dit geval met een gebrek aan personeel meer risico’s opleveren en welke minder. Daarmee kunt u beter geïnformeerde beslissingen nemen over de volgende stappen.

Advies

Wilt u gebruikmaken van onze parate kennis en ons met enige regelmaat bellen? Neem een abonnement op de Virtuele Juridische Afdeling. Mail direct even dan ontvangt u vrijblijvend de voorwaarden.

Meer weten? Bel of mail gerust:

T. +31(0)70-3819281
E. info@wisemen.nl

Voor de laatste ontwikkelingen schrijft u zich nu in voor de

WiseMen Nieuwsflits!