De werking en juridische betekenis van het porteren van videogames

Introductie van geporteerde games

Het zal veel gameliefhebbers de afgelopen tijd niet zijn ontgaan: steeds meer oudere videogames worden door hobbyontwikkelaars geschikt gemaakt voor andere platforms.

Hoewel het porteren van videogames geen nieuw verschijnsel is, lijken dergelijke projecten de laatste tijd sterk in de belangstelling te staan.[1] Door middel van zogenoemde ‘gameports’ kunnen spellen die oorspronkelijk zijn ontwikkeld voor bijvoorbeeld de Playstation 3 of Xbox 360 tegenwoordig rechtstreeks op een pc worden gespeeld.[2]

Een reden voor de verhoogde toenemende belangstelling is vanwege de rol die kunstmatige intelligentie (AI) hierbij speelt. Met behulp van AI-modellen kunnen ontwikkelaars de structuur van bestaande programmacode namelijk analyseren en de reconstructie daarvan versnellen. Aangezien videogames auteursrechtelijk worden beschermd, roept dit de vraag op in hoeverre derden zonder toestemming van de rechthebbende bestaande videogames mogen porteren?

De werking van ‘gameports’

Het porteren van videogames houdt in dat een spel geschikt wordt gemaakt voor een ander platform dan waarvoor het oorspronkelijk is ontwikkeld.[3] Anders dan bij emulatie, waarbij de werking van het oorspronkelijke computersysteem wordt nagebootst, kan een geporteerde game rechtstreeks op de hardware en het besturingssysteem van het nieuwe platform draaien.[4] Er zijn verschillende methoden om dergelijke ports te realiseren.

Dit artikel beperkt zich tot de (juridische) analyse van decompilatie.

De betekenis van decompilatie

Bij decompilatie wordt de gecompileerde machinecode (doelcode) van een videogame met behulp van gespecialiseerde software omgezet naar een voor mensen beter leesbare vorm, zoals pseudocode of een programmeertaal.[5]

Hierdoor wordt het mogelijk de oorspronkelijke werking van het programma te onderzoeken en de daarin opgenomen functies te reconstrueren. Dit proces kost doorgaans veel tijd. AI-modellen kunnen dit proces tegenwoordig ondersteunen en vaak versnellen. Zo kunnen zij helpen bij het herkennen van programmastructuren, het identificeren van functies, het analyseren van fouten en het aanpassen van bestaande code aan de programmeerinterfaces van moderne platforms.[6] Nadat de broncode voldoende is gereconstrueerd, kan deze met behulp van een compiler weer worden omgezet naar uitvoerbare code voor een ander platform, bijvoorbeeld een pc (Windows).

Juridische bescherming van software

Dat porteren technisch mogelijk is, betekent niet zonder meer dat het ook auteursrechtelijk is toegestaan. Om de rechtmatigheid van gameports te beoordelen, moet eerst worden vastgesteld welke onderdelen van een videogame auteursrechtelijk worden beschermd.

Computerprogramma’s worden auteursrechtelijk beschermd door het auteursrecht wanneer deze oorspronkelijk zijn, in die zin dat het gaat om een eigen intellectuele schepping van de maker.[7] Dit betekent dat de persoonlijkheid van de maker wordt weerspiegelt door middel van vrije en creatieve keuzes.[8] Het object van bescherming moet daarnaast nauwkeurig en objectief identificeerbaar zijn.[9] Uit de softwarerichtlijn blijkt verder dat deze bescherming wordt verleend aan de concrete uitdrukkingswijze.

Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft dit verder verduidelijkt.[10] Volgens het Hof vormen de functionaliteit van een computerprogramma, de programmeertaal en de voor de benutting van functies gebruikte indeling van gegevensbestanden als zodanig geen auteursrechtelijk beschermde uitdrukkingswijze van dat programma. Het auteursrecht beschermt dus niet het enkele idee achter een programma of de functionaliteit die daarmee wordt gerealiseerd, maar wel de wijze waarop deze functionaliteit in de code of interface is uitgewerkt.

Rechthebbenden en uitzondering

De rechthebbende van het auteursrecht heeft als enige de exploitatierechten van het computerprogramma:

hij mag deze reproduceren, bewerken en verveelvoudigen.[11]

Het porteren van een game vereist het vervaardigen van een kopie van dat werk en het vertalen van de codevorm daarvan. Deze handelingen zijn exclusief voorbehouden tot de rechthebbende. Hierop gelden echter ook uitzonderingen, zoals artikel 6 van de Softwarerichtlijn, dat is geïmplementeerd in artikel 45m van de Auteurswet. Dit artikel biedt de mogelijkheid om informatie te verkrijgen (decompilatie) voor interoperabiliteitsdoeleinden.

Voor de toepasselijkheid van deze uitzonderingen gelden echter strikte voorwaarden. Zo is het vereist dat de reproductie van de code of de vertaling daarvan onmisbaar zijn om de informatie te verkrijgen die nodig is om de interoperabiliteit van een onafhankelijk gecreëerd computerprogramma met andere programma's tot stand te brengen. Verder gelden de volgende drie cumulatieve voorwaarden verbonden:

1. Ten eerste mogen de handelingen uitsluitend worden verricht door iemand die op rechtmatige wijze over een exemplaar van het computerprogramma beschikt. Iemand die de software heeft gekocht, in de vorm van een fysieke drager of in de vorm van software met een oneindige licentieduur, voldoet bijvoorbeeld aan deze definitie.

2. Ten tweede mogen de gegevens die noodzakelijk zijn om de interoperabiliteit tot stand te brengen niet snel en gemakkelijk beschikbaar zijn voor deze personen. Het kan bijvoorbeeld zijn dat deze gegevens via algemeen beschikbare paden toegankelijk zijn of dat de auteursrechthebbende een redelijke vergoeding vraagt voor informatie of de mogelijkheid om software interoperabel te maken. 

3. Ten derde moet de decompilatie beperkt blijven tot die onderdelen van het oorspronkelijke programma die noodzakelijk zijn om de interoperabiliteit te realiseren. Het toevoegen van nieuwe spelmodi en het wijzigen van gameplay zal waarschijnlijk niet als noodzakelijk voor interoperabiliteit worden gezien.

Daarnaast is het niet toegestaan de verkregen informatie te gebruiken voor een ander doel dan het tot stand brengen van de interoperabiliteit van het onafhankelijk vervaardigde programma.[12] Ook beperkt artikel 45m van de Auteurswet verdere verspreiding van de informatie die is verkregen, tenzij dit noodzakelijk is voor het tot stand brengen van de interoperabiliteit van het onafhankelijk verwaardigde computerprogramma. Tot slot mag de informatie niet worden gebruikt voor de ontwikkeling, productie of verhandeling van een computerprogramma dat niet als een nieuw, oorspronkelijk werk kan worden aangemerkt, of voor andere auteursrechtelijk inbreukmakende handelingen.

Decompilatie in de zin van artikel 45m Auteurswet

De vraag is vervolgens of het porteren van een bestaande videogame onder artikel 45m Auteurswet kan vallen.

Op deze vraag is, zoals vaker, geen eenduidig antwoord te geven en zal van geval tot geval verschillen. In de literatuur zijn aanknopingspunten te vinden voor een bevestigend antwoord, bijvoorbeeld in het geval dat besturingsprogrammatuur van verouderde computersystemen wordt geanalyseerd om een alternatief platform te ontwikkelen.[13] Dat platform moet vervolgens kunnen samenwerken met games die oorspronkelijk voor het oude systeem zijn gemaakt. In zo’n geval is het verdedigbaar dat deze zogenoemde ‘driehoeksverhouding’ binnen de reikwijdte van artikel 45m Auteurswet kan vallen.[14]

Driehoeksverhouding

Deze driehoeksverhouding houdt in dat dat games gemaakt voor verouderde computersystemen

1. worden geanalyseerd (decompilatie en reconstructie) om deze games
2. speelbaar te maken op een nieuw platform [15]
3. De decompilatie van de oorspronkelijke besturingsprogrammatuur dient dan immers om interoperabiliteit tussen bestaande games en een onafhankelijk ontwikkeld platform te realiseren.[16]

Het is voorstelbaar dat het scenario waarin een game verouderd is en de ontwikkelaar onbekend of onbereikbaar is, makkelijker onder de reikwijdte van artikel 45m Aw valt, dan wanneer de ontwikkelaar bekend en goed bereikbaar is. In dat geval bestaat de optie om de ontwikkelaar te benaderen voor de informatie die nodig is voor interoperabiliteit. Gedacht kan worden aan Xbox dat recentelijk te kennen heeft gegeven zich bezig te gaan houden met het maken van browserports van hun bestaande games.[17] In zo’n geval is het maar de vraag of er nog gesproken kan worden van een onmisbare handeling in de zin van artikel 45m Auteurswet. Verder moeten de handelingen die nodig zijn voor het bereiken van interoperabiliteit beperkt blijven tot de onderdelen die daarvoor noodzakelijk zijn. Het toevoegen van nieuwe spelmodi en het wijzigen van gameplay zal hier waarschijnlijk niet als noodzakelijk voor interoperabiliteit worden gezien.

Beperking in de voorwaarden

Artikel 45m van de Auteurswet staat dus onder strenge voorwaarden toe dat rechtmatige gebruikers videogames decompileren.

Rechthebbenden, zoals gameontwikkelaars en uitgevers, kunnen echter contractuele beperkingen opnemen in hun EULA (End User License Agreement) of algemene voorwaarden. Daarmee kunnen zij decompilatie of reverse engineering van hun games verbieden. In de game-industrie stellen nagenoeg alle grote ontwikkelaars beperkingen aan het decompileren van hun software.[18] Het is daarom belangrijk om onderscheid te maken tussen wat de Auteurswet wettelijk toestaat en wat contractueel is overeengekomen. Een beroep op artikel 45m betekent dus niet automatisch dat een handeling ook is toegestaan onder de toepasselijke gebruiksvoorwaarden.

Verveelvoudiging en een nieuw publiek

In het geval dat het porteren voor het bereiken van interoperabiliteit überhaupt is toegestaan, geldt dit slechts voor degene die de decompilatie uitvoert en in bezit is van een rechtmatige kopie. Het is namelijk niet toegestaan om de geporteerde game openbaar te maken, aangezien deze handeling onder de exclusieve bevoegdheden van de rechthebbende behoord en niet wordt uitgezonderd door artikel 45m Auteurswet.

Uit de rechtspraak volgt dat een auteursrechtelijk beschermd werk in beginsel niet zonder toestemming aan een publiek mag worden medegedeeld dat door de rechthebbende niet in aanmerking is genomen bij de oorspronkelijke toestemming voor openbaarmaking.

Conclusie

Het porteren van games (software) door middel van decompilatie kan gerechtvaardigd zijn op basis van artikel 45m Auteurswet. Hiervoor gelden echter strenge eisen, zoals dat je rechthebbende bent van de software en de geporteerde versie na decompilatie niet deelt. Het openbaar maken van een geporteerde game voor een nieuw publiek blijft echter een handeling die is voorbehouden aan de auteursrechthebbende. Daarnaast is het decompileren van software/videogames in de voorwaarden van veel gameontwikkelaars verboden, waardoor gebruikers, indien zij met de voorwaarden akkoord gaan, niet mogen overgaan tot decompilatie.

Advies

Wilt u gebruikmaken van onze parate kennis en ons met enige regelmaat bellen? Neem een abonnement op de Virtuele Juridische Afdeling. Mail me direct even dan ontvangt u vrijblijvend de voorwaarden.

Meer weten? Bel of mail gerust:

T. +31(0)70-3819281
E. info@wisemen.nl

Voor de laatste ontwikkelingen schrijft u zich nu in voor de

WiseMen Nieuwsflits!

[1] https://tweakers.net/reviews/15316/van-stokoude-code-naar-pc-port-zo-moderniseren-hobbyisten-retrogames.html.

[2] https://www.pcgamingwiki.com/wiki/List_of_unofficial_ports.

[3] Senftleben 2009, p. 2.

[4] Een zogenoemde native port.

[5] https://bebitwise.io/blog/background-reading-for-a-first-ghidra-session

[6] Menselijke controle blijkt in de meeste gevallen echter nog noodzakelijk.

[7] Artikel 1 lid 3 Richtlijn 2009/24 (Softwarerichtlijn).

[8] HvJEU Mio en Konektra arrest.

[9] HR Levola/smilde.

[10] HvJ EU 2 mei 2012, C-406/10 (SAS Institute/World Programming).

[11] Aritkel 4 richtlijn 2009/24.

[12] Artikel 45m lid 2 Auteurswet.

[13] Senftleben 2009.

[14] Senftleben 2009, p. 221.

[15] Senftleben 2009, p. 222.

[16] Senftleben 2009, p. 222.

[17] https://tweakers.net/nieuws/253292/xbox-richt-labs-team-op-voor-browserports-na-golf-ai-decompilaties.html.

[18] Denk aan EA, Epic Games, Ubisoft en PlayStation.