Juridisch medewerker
Isabella Mahieu
AVG, IT-recht, International Media Law
11 oktober 2019
Henk Dekker |
- Procesrecht
- Rechtspraak
- Henk Dekker
Hoe zit het ook alweer met de proceskostenvergoeding in rechtszaken?
Direct vrijblijvend advies? Bel of mail
Als advocatenkantoor staan de advocaten van WiseMen regelmatig met onze cliënten bij de rechter. Dat kan zijn omdat wij namens onze cliënt (als ‘eiser’ of ‘verzoeker’) een rechtszaak zijn gestart, maar het kan natuurlijk ook dat onze cliënt juist degene is die door een andere partij voor de rechter is gedaagd (de ‘gedaagde’ of ‘verweerder’).
Ongeacht in welke situatie we onze cliënten bijstaan; vaak komt dezelfde vraag naar voren:
“Kunnen we onze kosten op de andere partij verhalen?”.
En zoals zo vaak bij juridische problemen, hangt het antwoord weer af van verschillende omstandigheden.
De hoofdregel is echter dat niet de volledige proceskosten op de wederpartij verhaald kunnen worden. Weliswaar wordt de verliezende partij veroordeeld tot vergoeding van de proceskosten van de andere partij, maar daaronder vallen niet de volledige proceskosten.
De belangrijkste kostenpost, de advocaatkosten, wordt immers forfaitair berekend. Dat betekent dat een vast bedrag wordt toegekend voor bepaalde handelingen van de advocaat. Dit valt vrijwel altijd veel lager uit dan de daadwerkelijke kosten voor die advocaat. Op dit uitgangspunt bestaan echter enkele uitzonderingen, afhankelijk van de zaak.
Het onderwerp van de zaak is bijvoorbeeld erg belangrijk om te kunnen bepalen of de kosten kunnen worden verhaald. Er zijn namelijk een aantal juridische procedures die op basis van hun onderwerp een volledige proceskostenvergoeding met zich mee kunnen brengen, zoals bijvoorbeeld het intellectuele eigendomsrecht.
Gaat de zaak over rechten van intellectuele eigendom?
In de Nederlandse wetgeving is een artikel opgenomen op basis waarvan partijen die een zaak over intellectuele eigendomsrechten bij de rechter uitvechten, aanspraak kunnen maken op een volledige proceskostenvergoeding.
De belangrijkste intellectuele eigendomsrechten zijn het auteursrecht, het databankenrecht, het octrooirecht, het handelsnaamrecht en het merken- en modellenrecht. De volledige proceskostenvergoeding houdt in dat - indien de zaak wordt gewonnen - de daadwerkelijk gemaakte advocaatkosten (en eventuele andere kosten van deskundigen, beslagkosten etc.) volledig door de andere partij moeten worden vergoed. Voor de juridisch geïnteresseerden: art. 1019h Rv
Deze mogelijkheid komt uit Europese regelgeving en werd door de Europese Commissie gerechtvaardigd als afschrikmiddel tegen (met name) de namaakindustrie.
De achterliggende gedachte daarvan is, dat de economische schade die de namaakindustrie aanricht, beter kan worden bestreden als rechthebbenden die inbreukmakers op de inbreuk aanspreken, niet zelf met de gemaakte kosten blijven zitten.
Zo wordt voorkomen dat een benadeelde partij ervan zou worden weerhouden om ter handhaving van zijn intellectueel eigendomsrechten een gerechtelijke procedure in te stellen.
Uitgangspunt is daarom dat de pleger van inbreuk op IE-rechten alle financiële gevolgen van zijn handelwijze moet dragen.
Is er een contract?
Gaat het probleem niet over een recht van intellectuele eigendom en komt het onderwerp van het geschil niet zelfstandig in aanmerking voor een volledige proceskostenvergoeding, dan is het ook mogelijk om contractueel af te spreken wat er met de advocaatkosten gebeurt indien er een geschil ontstaat.
In veel commerciële contracten staat daarom een bepaling opgenomen die bepaalt dat als er tussen partijen een onoverbrugbaar geschil ontstaat, alle gemaakte kosten voor vergoeding door de andere partij in aanmerking komen.
Vaak staan deze bepalingen in algemene voorwaarden opgenomen, dus wees bewust van deze mogelijkheid. Dat deze afspraken bij de rechter ook overeind blijven, blijkt bijvoorbeeld uit een procedure tussen twee partijen over de redelijkheid van de gemaakte kosten.
Partijen hadden in dat geval contractueel afgesproken dat de verliezende partij de advocaatkosten van de andere partij moest bepalen. Toen bleek dat de verliezende partij ongeveer € 85.000,- aan kosten van de andere partij zou moeten dragen, probeerde hij hier onderuit te komen door de redelijkheid van deze kosten aan te vechten omdat hij zelf maar € 23.000 aan kosten had gemaakt. Overigens in dat geval zonder succes. Voor de geïnteresseerden:
Hof Arnhem-Leeuwarden, 19 september 2017
Afspraak onderling?
In lijn met de mogelijkheid om contractueel de kostenvergoeding overeen te komen, is het ook mogelijk om – nadat het geschil is ontstaan – alsnog onderling afspraken te maken over de kostenvergoeding. Zo kan er bijvoorbeeld ook een maximumbedrag worden afgesproken, zodat geschillen over de hoogte van de kosten zoals hiervoor genoemd eenvoudig kan worden voorkomen.
Misbruik van procesrecht
Tot slot is er ook nog een restcategorie.
Uit de rechtspraak van de Hoge Raad is gebleken dat het in sommige gevallen mogelijk is een proceskostenvergoeding te krijgen, terwijl het onderwerp van het geschil daar normaal gesproken niet voor in aanmerking komt.
Een volledige kostenvergoeding is ook in die gevallen mogelijk, als er door de andere partij misbruik van het procesrecht wordt gemaakt.
De Hoge Raad bepaalde (onder andere) op 6 april 2012 dat de partij die in rechte een vordering instelt die, gelet op de evidente ongegrondheid ervan, in verband met de betrokken van de wederpartij achterwege had behoren te blijven, onrechtmatig jegens die wederpartij handelt. Hiervan is sprake als eiser:
- de vordering baseert op feiten en omstandigheden waarvan hij de onjuistheid kende dan wel behoorde te kennen;
- weet of behoorde te weten dat de vordering op voorhand duidelijk geen kans van slagen heeft (kansloos is).
Voor de juridisch geïnteresseerden: arrest van de
HR 6 april 2012, ECLI:HR:2012:BV7828
dat verwijst naar
HR 29 juni 2007, LJN BA3516, NJ 2007/353
Omdat de toegang tot de rechter gewaarborgd is in het Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens (EVRM), gaan rechters daar vanzelfsprekend erg terughoudend mee om. Uit de genoemde uitspraken van de Hoge Raad blijkt echter, dat de mogelijkheid bestaat.
Wilt u een rechtszaak starten? Bent u gedagvaard of bent u gewoon benieuwd of de gemaakte juridische kosten in een voorkomend geval op de andere partij kunnen worden verhaald?
Neem vooral vrijblijvend contact op met de advocaten van WiseMen.
Werkwijze WiseMen Advocaten bij geschillen
Advies!
Wilt u gebruikmaken van onze parate kennis en ons met enige regelmaat bellen? Neem een abonnement op de Virtuele Juridische Afdeling. Mail me direct even dan ontvangt u vrijblijvend de voorwaarden.
Meer weten? Bel of mail gerust:
T. +31(0)70-3819281
E. info@wisemen.nl
Voor de laatste ontwikkelingen schrijft u zich nu in voor de
Archief
Juridisch medewerker
Femke Prinsen
Internationaal handelsrecht, Intellectuele Eigendom en IT-recht
