Portretrecht
Bekende personen zoals (top)sporters, acteurs en politici kunnen het commerciële gebruik van hun portret doorgaans verbieden. Maar ook onbekende Nederlanders kunnen onder bepaalde omstandigheden met een beroep op hun portretrecht aan anderen het gebruik van hun portret ontzeggen.
Het portretrecht neemt een aparte plek in binnen het intellectuele eigendomsrecht, meer in het bijzonder het auteursrecht. Portretrecht is - kortgezegd - het recht van een persoon zich te verzetten tegen publicatie van zijn portret.
Wat is nu een portret?
Het portret
Een portret is iedere zichtbare weergave waarop iemand herkenbaar is afgebeeld. Dit begrip is dus erg ruim. Een silhouet kan dus een portret zijn indien de persoon hierdoor herkenbaar is. Het portretrecht is geen absoluut recht. Of iemand zich tegen gebruik van zijn portret kan verzetten, hangt af van de omstandigheden van het geval. Er wordt daarbij een onderscheid gemaakt tussen portretten die in opdracht zijn gemaakt en die niet in opdracht zijn gemaakt.
Portretten die in opdracht zijn gemaakt
Van een portret dat in opdracht is gemaakt is sprake indien de geportretteerde zelf – of via zijn werkgever – opdracht heeft gegeven een portret te maken. Bijvoorbeeld aan een fotograaf, tekenaar of schilder. Het uitgangspunt bij portretten in opdracht is dat de opdrachtgever het recht heeft te beslissen wat er met het portret gebeurt.
Portretten die niet in opdracht zijn gemaakt
Hierbij gaat het om portretten waarvoor geen opdracht is verstrekt en de geportretteerde dus geen toestemming heeft gegeven voor bijvoorbeeld het maken van een foto, tekening of schilderij. Indien publicatie van een portret zonder toestemming plaatsvindt kán de geportretteerde zich daartegen verzetten indien hij daarvoor een redelijk belang heeft. Wat is nu een redelijk belang?
Redelijk belang
Een redelijk belang kan bestaan uit een commercieel belang of een ander belang, doorgaans een privacybelang of het belang om niet aangetast te worden in de eer en goede naam.
Een commercieel belang hebben bekende Nederlanders, zoals topsporters en acteurs. Het gaat om personen met een “verzilverbare” populariteit.
Een privacybelang bestaat in situaties dat publicatie van het portret een inbreuk maakt op de persoonlijke levenssfeer van de geportretteerde. Denk aan foto’s van bekende of onbekende Nederlanders in een huiselijke sfeer en andere situaties die het persoonlijk leven betreffen. Personen die in de publieke belangstelling staan moeten zich overigens meer laten welgevallen dan onbekende Nederlanders. Maar er zijn natuurlijk grenzen aan het toelaatbare. Waar die grenst ligt is vaak moeilijk te bepalen omdat publicatie van een portret doorgaans onder de vrijheid van meningsuiting en persvrijheid valt.
Naast inbreuken op de privacy zijn er gevallen denkbaar dat door publicatie van een portret de eer en goede naam van de geportretteerde wordt aangetast. Dat is mogelijk in gevallen waarbij door de context van de publicatie een verkeerde indruk wordt gegeven van de persoon van de geportretteerde. Denk aan gevallen waarbij iemand als criminineel wordt afgebeeld, terwijl daar geen sprake van of bewijs voor is.
Belangenafweging
Of sprake is van een ongeoorloofde schending van het portretrecht moet worden beoordeeld aan de hand van de omstandigheden van het geval waarbij het recht op eerbieding van de persoonlijke levensfeer of het recht gevrijwaard te blijven van schendingen van diens eer en goede naam wordt afgewogen tegen het recht op vrije meningsuiting van degene die het portret openbaar maakt.
Expertise van WiseMen
De portretrecht advocaten van WiseMen hebben ruime ervaring in het bijstaan van bekende en onbekende Nederlanders in zaken waarbij portretrecht een rol speelt. Doorgaans worden deze zaken in onderling overleg tussen partijen geregeld. Dat kan anders zijn indien het gaat om procedures tegen de (roddel)bladen. Soms is een procedure dan ook noodzakelijk.
Wij adviseren verder reclame- en communicatiebureau over de wijze waarop – contractueel – moet worden omgegaan met portretrechten. Een advies vóóraf kan problemen achteraf voorkomen.
Neemt u contact met ons op indien u meer vragen hebt over dit onderwerp.
